آقطی یا پلم / آقطی چیست و خواص آقطی کدامند ؟

گیاهان دارویی ۰۹ فروردین ۱۳۹۷ بدون دیدگاه

آقطی یا پلم / آقطی چیست و خواص آقطی کدامند ؟

آقطی یا پلم (Elder berry)

آشنایی با آقطی یا پلم با نام علمی Sambucus ebulus

از قدیم الایام گل ها و دانه های این گیاه در درمان و پیشگیری از انواع بیماری ها مطرح بوده و جالینوس حکیم آن را در موارد سرماخوردگی و آبریزش بینی تجویز می نمود. در طب سنتی اروپا هم برای درمان تب و بیماری های دستگاه تنفس به کار می رفت. در قرن ۱۷ John Evelyn از آقطی به عنوان درختی یاد کرد که تقریبا برای هر بیماری درمان است! در قرن ۱۸ میلادی از آب گل آقطی برای سفید کردن پوست و برداشتن کک و مک استفاده می کردند. حتی عصاره آقطی قرن ها به عنوان طعم دهنده در انواع غذاها و نوشیدنی های الکلی و غیر الکلی مورد استفاده بوده است. عرق (عصاره) گل های این گیاه به عنوان یک حلال و حامل معطر برای فراورده های دارویی موضعی به کار می رود. در حقیقت آقطی یک گیاه دارویی است که مصرف غذایی از آن بخاطر سمیت محدود شد.

اشکال دارویی حاوی آقطی

قرص فیتوکلد (درمان علائم سرماخوردگی و آنفلوآنزا و درمان کمکی سینوزیت).

موارد مصرف و کاربرد بالینی آقطی

آقطی یا همان پلم یکی از مهمترین گیاهان با خاصیت معرق می باشد (افزایش تعریق و بنابراین به نوعی کاهنده دمای بدن در سرماخوردگی های همراه با تب مثل آنفلوآنزا)، آقطی ضد ویروس هم می باشد؛ این گیاه خلط آور است و در سرماخوردگی و سرفه موثر است. آقطی حتی در طب مردم عامه مدر هم هست و در احتباس ادرار کاربرد دارد. پلم ملین هم بله! در گذشته از خواص قابض آن در درمان اسهال خونی مزمن استفاده می کردند. گفته می شود قسمت های مختلف این گیاه در درمان سرطان هم مفید می باشد. اثرات ضد التهاب دارد و درد روماتیسم را می کاهد. آقطی خون را نیز صاف می نماید، و گفته می شود استنشاق برگ خشک پلم یا آقطی باعث بند آوردن خونریزی می گردد! و ما می دانیم این اثر درمانی معمولا در بیان خواص تانن ها تعریف می شود که در آقطی تانن هم وجود دارد، حالا اینکه آقطی دقیقا چه ترکیب قابض دودشونده ای دارد نمی دانیم!
بررسی ها نشان می دهد ترکیب آلفا و بتا آمیرین پالمیتات و نیز سامبوکولین A موجود در پلم فعالیت آنتی هپاتوتوکسیک قوی علیه آسیب کبدی بروز می دهد. آقطی قی آور نیز می باشد، جای تعجبی هم ندارد چون خیلی از خلط آورها می توانند قی آور هم باشند! مثل ایپکا. این گیاه استفاده های پوستی و آرایشی متنوعی نیز دارد. گل ها تسکینی برای قرمزی چشم ها ، تحریک و التهابات پوست بوده و در ترمیم زخم های خفیف، تاول های پوستی و سوختگی هم کاربرد دارند. عصاره پلم بدلیل وجود موسیلاژ اثرات نرم کننده بر پوست دارد. مرهم تهیه شده از گل های آقطی موجب کنترل و بهبود چین و چروک دور لب یا همان خطوط خنده می باشد. بدلیل اثرات ضد التهاب فلاونوئیدها و اثر محرکشان بر گردش خون، احساس سنگینی و خستگی را در اعضای انتهایی کاهش می دهد و به خاطر همین خصوصیات در فراورده های ضد سلولیت هم استفاده می گردد. چون افزایش گردش خون در رفع سلولیت نقش مهمی دارد. اینهمه از اثرات ضد التهاب و نرم کنندگی پلم گفتیم پس بیخود نیست در طب سنتی و عامه مردم پلم را به عنوان پادزهر تحریک پوستی ناشی از گیاه گزنه می دانند و به کار می برده اند.

نکات و توصیه های مهم:

۱٫ میوه نارس پلم حاوی گلیکوزیدهای سیانوژیک و Prussic بوده که سمتی است با مصرف مقادیر زیاد ایجاد سرگیجه، تهوع و استفراغ می نماید. وجود ترکیبات سمی در برگ و پوست ساقه آن نیز گزارش شده است. گفته می شود تماس با گل ها و مشتقات پلم بیشتر بدلیل حضور پروتئین های غیر فعال کننده ریبوزوم می تواند القا کننده آلرژی باشد! که چون مکانیسم پیچیده ای دارد از گفتن آن صرف نظر می کنیم! مصرف خوراکی تمام بخش های گیاه سمی و خطرناک می باشد. البته اینهم گفته می شود که گلیکوزیدهای سیانوژنیک با پختن سمیت شان زایل می گردد!
۲٫ فراورده های دارویی این گیاه آزادسازی انسولین را تحریک می کنند لذا باید توسط بیمارانی که دیابت دارند و تحت درمان انسولین با دقت بکار رود چون خطر بروز هایپوگلیسمی را تشدید می کند.

آخرین تحقیقات و نکات ویژه

نتایج کارآزمایی بالینی در خصوص اثربخشی درمان موضعی با ژل آقطی در بیماران مبتلا به استئوآرتریت زانو در مقایسه با ژل دیکلوفناک، اثربخشی این گیاه را در کاهش علائم این بیماری اثبات نمود.
اخیرا در مطالعه ای دیگر خواص ضد زخم معده (آنتی اولسروژنیک) دو فلاونول گلیکوزید isorhamnetin و quercetin موجود در برگ های آقطی جهت درمان گاستریک مزمن نیز تایید شد. امروزه میوه های آقطی هم به عنوان آنتی اکسیدان و هم منبع با ارزشی از ترکیبات قدرتمند ضد ویروس (علیه هرپس سیمپلکس) مطرح شده اند.

اقطی / مقاله دوم

ترکیبات شیمیایی آقطی

برگ گیاه اقطی دارای گلیکوزید، سامبونیگرین، اسانس، تانن، اسید مالیک، اسیدوالریک، اسید تارتریک، ریزوم گیاه حاوی اسید استیک، اسید مالیک، ساپونین و رزین است.

خواص درمانی اقطی

برگ اقطی ملین و اثر ضد التهاب دارد. ریزوم آن مسهل و مدر است. اقطی بوی ناپسندی دارد. میوه ها نباید خورده شوند چون باعث مسمومیت می گردند. برای از بین بردن خارش بدن پوست ساقه را در روغن جوشانده و در قسمت های خارش دار مصرف کنید. دم کرده گلهای خشک شده اقطی در درمان گریپ، سرماخوردگی و نقرس موثر است. بخور گلهای آن در درمان سل مفید بوده و اخلاط چسبناک را از گلو خارج می سازد. بیماری های کلیه و مجاری ادرار را درمان می کند. اقطی سنگ کلیه را درمان می کند. جوشانده گل آن را اگر بر روی سوختگی کمپرس دهید شفابخش است.
مالیدن میوه اقطی به موهای سر باعث تقویت و سیاه شدن موها خواهد شد. اقطی باعث افزایش شیر مادران می شود. در درمان روماتیسم و درد مفاصل موثر است.
اقطی درمان کننده استسقاء است و آب اضافی را از بین انساج دفع می کند. در درمان بیماری های صرع مفید است.
مصرف زیاد اقطی ممکن است باعث تهوع و ورم روده شود.

برچسبها: آقطی پلم , تصویر گیاه آقطی , عکس گیاه آقطی سیاه , آقطی سرخ , آقطی قرمز , نام دیگر گیاه آقطی , عرق آقطی , عرق گل آقطی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *