همه چیز درباره استرس اکسیداتیو

مغز و اعصاب ۳۰ مهر ۱۳۹۷

استرس اکسیداتیو چیست ؟

استرس اکسیداتیو Oxidative Stress نوعی عدم تعادل بین رادیکال های آزاد و آنتی اکسیدان ها در بدن است.

رادیکال های آزاد مولکول های حاوی اکسیژن با تعداد نامحدودی الکترون هستند. این تعداد نامحدود به آن ها اجازه می دهد به راحتی با مولکول های دیگر واکنش داده و واکنش های زنجیره ای زیادی در بدن ایجاد کنند. این واکنش ها اکسیداسیون نامیده شده و می توانند مفید یا مضر باشند.

آنتی اکسیدان ها مولکول هایی هستند که می توانند بدون بی ثبات کردن خودشان، یک الکترون به یک رادیکال آزاد اهدا کنند. این کار باعث می شود رادیکال آزاد باثبات تر شده و کمتر واکنش پذیر باشد.

در این مقاله، شما اطلاعات بیشتری درباره تاثیر استرس اکسیداتیو بر بدن، نحوه مدیریت و جلوگیری از این عدم تعادل بدست می آورید. پس با فارس ایندکس همراه شوید.

اثرات استرس اکسیداتیو بر بدن

اثرات استرس اکسیداتیو بر بدن

اکسیداسیون یک فرآیند طبیعی و ضروری است که در بدن اتفاق می افتد. از سوی دیگر، استرس اکسیداتیو زمانی اتفاق می افتد که بین فعالیت های رادیکال آزاد و آنتی اکسیدان ها عدم تعادل به وجود آید.

هنگامی که عملکرد بدن درست باشد، رادیکال های آزاد می توانند با پاتوژن هایی که منجر به عفونت می شوند، مبارزه کنند.

زمانی که تعداد رادیکال های آزاد نسبت به آنتی اکسیدان ها بیشتر باشد، رادیکال های اضافی می تواند به بافت چربی، DNA و پروتئین بدن آسیب وارد کند.

این موارد، بخش بزرگی از بدن را تشکیل داده و آسیب به آن ها می تواند باعث بروز بیماری های زیادی مانند موارد زیر شود:

استرس اکسیداتیو باعث پیری نیز خواهد شد.

چه عواملی فرد را در معرض خطر بیشتر قرار می دهند؟

استرس اکسیداتیو

در بدن هر فرد، به هنگام ورزش کردن یا بروز التهاب، رادیکال های آزاد تولید می شود. این مسئله، بخشی از روند طبیعی بدن، برای حفظ سلامتی است.

شما همچنین ممکن است در برخی فضاها، مانند موارد زیر، در معرض رادیکال های آزاد قرار بگیرید:

  • ازن
  • برخی از آفت کش ها و پاک کننده ها
  • دود سیگار
  • تشعشع
  • آلودگی

رژیم غذایی حاوی قند، چربی و الکل نیز ممکن است به تولید رادیکال آزاد کمک کند.

مدیریت و جلوگیری از استرس اکسیداتیو

مدیریت و جلوگیری از استرس اکسیداتیو

به طور کلی، دوری از رادیکال های آزاد و استرس اکسیداتیو غیرممکن است.

با این حال، می توانید با انجام کارهایی، اثرات استرس اکسیداتیو، بر بدن خود را به حداقل برسانید. یکی از اصلی ترین راهکارها این است که با افزایش میزان آنتی اکسیدان ها در بدن، سطوح رادیکال های آزاد را کاهش دهید.

یکی از روش های پیشگیری از استرس اکسیداتیو این است که رژیم غذایی تان، به میزان کافی، حاوی آنتی اکسیدان باشد.

مصرف میوه جات و سبزیجات، 5 وعده در روز، نیاز بدن تان را تامین خواهد کرد. نمونه هایی از میوه ها و سبزیجات مناسب عبارتند از:

  • انواع توت ها
  • گیلاس
  • مرکبات
  • آلو
  • گیاهان تیره برگ
  • کلم بروکلی
  • هویج
  • گوجه فرنگی
  • زیتون

منابع دیگر آنتی اکسیدان شامل موارد زیر است:

  • ماهی و آجیل
  • ویتامین E
  • ویتامین C
  • زردچوبه
  • چای سبز
  • ملاتونین
  • پیاز
  • سیر
  • دارچین

تغییر سبک زندگی و پیروی از شیوه های زندگی سالم نیز می تواند مانع استرس اکسیداتیو شده یا آن را کاهش دهد. در اینجا برخی از این راهکار ها را به شما معرفی می کنیم:

  • داشتن برنامه ورزشی متوسط و مداوم: این کار، سطوح آنتی اکسیدان در بدن را افزایش داده و اثرات استرس اکسیداتیو را کم می کند. ورزش منظم باعث افزایش طول عمر، کاهش اثرات پیری و خطر ابتلا به سرطان و بیماری مرتبط با آن می شود.
  • ترک سیگار: از قرار گرفتن در معرض دود اجتناب کنید.
  • رعایت نکات ایمنی به هنگام کار با مواد شیمیایی: این موارد شامل دوری از مواد شیمیایی پاک کننده، اجتناب از قرار گرفتن در معرض تابش های غیر ضروری و آگاهی از سایر منابع آلودگی شیمیایی مانند آفت کش های غذایی و باغبانی می باشد.
  • به محیط زیست اهمیت بدهید: ابتکارات سازگار با محیط زیست مانند استفاده از وسائل نقیله عمومی، تولید رادیکال های آزاد را کاهش می دهد.
  • مصرف کرم ضد آفتاب: استفاده از کرم ضد آفتاب، از آسیب ناشی از اشعه ماوراء بنفش به پوست شما جلوگیری می کند.
  • مصرف الکل خود را کاهش دهید.
  • به اندازه کافی بخوابید: خواب کافی، برای حفظ تعادل سیستم بدن، بسیار مهم بوده و عملکرد مغز، تولید هورمون، تعادل آنتی اکسیدان ها و رادیکال های آزاد، و بسیاری از موارد دیگر، تحت تأثیر این مسئله قرار دارد.
  • اجتناب از پر خوری: مطالعات نشان داده اند بیش از حد غذا خوردن، بر خلاف غذا خوردن در زمان مناسب و به اندازه کافی، بدن را در معرض استرس اکسیداتیو قرار می دهد.

نتیجه گیری

با وجود این که رادیکال های آزاد و آنتی اکسیدان ها بخشی از عملکرد طبیعی و سالم بدن شما هستند،

استرس اکسیداتیو زمانی رخ می دهد که این دو، از تعادل خارج شوند. این اتفاق می تواند موجب آسیب به بسیاری از بافت های بدن و ابتلا بیماری های مختلف شود.

شما نمی توانید به طور کامل از قرار گرفتن در معرض رادیکال های آزاد جلوگیری کنید، اما می توانید با انتخاب های روش های درست زندگی مانند پیروی از رژیم غذایی مناسب، ورزش مداوم و قرار گرفتن در محیط هایی که به حفظ تعادل بدن کمک می کنند، از آسیب و بیماری های مختلف جلوگیری کنید.


بیشتر بخوانید:

استرس چیست ؟