پانکراس حلقوی / لوزالمعده حلقوی / علایم / تشخیص / درمان / جراحی / عوارض

گوارشی ۱۹ تیر ۱۳۹۷

پانکراس حلقوی annular pancreas / لوزالمعده حلقوی / علایم / تشخیص / درمان / جراحی / عوارض

پانکراس حلقوی زمانی اتفاق می‌افتد که یک حلقه از بافت پانکراس در اطراف بخشی از روده کوچک رشد کرده و بتواند باعث انسداد روده شود.

لغت حلقوی به حلقه‌هایی از بافت بخشی از روده کوچک اشاره دارد، که “اثنی عشر یا دوازدهه” نام دارد.

پانکراس حلقوی عملکرد طبیعی دارد و در اکثر افراد، نشانه ای از بیماری از خود نشان نمی‌دهند. با این حال، هنگامی که انسدادی در  روده رخ می دهد، می تواند خطرناک باشد.

این اختلال نادر و مادرزادی بوده و بر رشد جنین اثر می گذارد. پزشکان غالبا این اختلال را در نوزادان تشخیص می دهند، اما بسیاری از بزرگسالان ممکن است از وجود چنین اختلالی در خود ناآگاه باشند.

پانکراس حلقوی چیست؟

پانکراس حلقوی annular pancreas / لوزالمعده حلقوی / علایم / تشخیص / درمان / جراحی / عوارض

پانکراس حلقوی می تواند باعث انسداد روده شود.

پانکراس در پشت معده قرار گرفته و آنزیم هایی را ترشح می‌کند که به هضم غذا کمک می کند. پانکراس انسولین هم تولید و به کنترل قند خون کمک می کند.

هنگامی که جنین در حال رشد است، پانکراس معمولا به شکل دو جوانه شروع به رشد می‌کند. این جوانه‌ها در نزدیکی اثنی عشر یا دوازدهه که بالاترین بخش روده کوچک است، به هم پیوند می‌خورند.

یک مجرای کوچک، پانکراس را به اثنی عشر یا دوازدهه متصل می کند و اجازه می دهد پانکراس آنزیم های ترشح شده را به روده کوچک هدایت کند.

گاهی اوقات، جوانه ها به درستی به هم پیوند نمی‌خورند، و به جای آن، حلقه ای از بافت پانکراس را در اطراف اثنی عشر یا دوازدهه ایجاد می کنند.

یک پزشک ممکن است قادر باشد پانکراس حلقوی را در سونوگرافی قبل از زایمان تشخیص دهد.

در حالی که پزشکان معمولا وضعیت نوزادان را با علائم انسداد روده تشخیص می دهند، بسیاری از بزرگسالان این اختلال را فقط زمانی کشف می‌کنند که برای یک مسئله متفاوت مورد آزمایش قرار گرفته باشند.

در برخی موارد، پانکراس حلقوی تنها باعث ایجاد مشکلات گوارشی در سنین پیری می‌شود.

دلایل و علت پانکراس حلقوی

پانکراس حلقوی هنگامی ایجاد می شود که جوانه های پانکراس در یک جنین به درستی به هم پیوند نمی‌خورند.

پزشکان هنوز متوجه نشده‌اند که چرا این اختلال ایجاد می‌شود یا اینکه چرا برخی افراد مبتلا به پانکراس حلقوی علائم بیماری را دارند ولی برخی مبتلایان هیچ علائمی ندارند.

این یک اختلال نادر است و تنها 5 تا 15 نوزاد از هر 100،000 نوزاد به آن دچار می‌شوند.

علائم پانکراس حلقوی

پانکراس حلقوی annular pancreas / لوزالمعده حلقوی / علایم / تشخیص / درمان / جراحی / عوارض

در حالی که اغلب مبتلایان علائمی ندارند، پانکراس حلقوی می تواند باعث ایجاد معده درد شود.

فقط حدود یک سوم از مبتلایان، چنین علائمی را تجربه می‌کنند.

پزشک ممکن است علائم زیر از پانکراس حلقوی نوزادی که در رحم است را متوجه شود:

  • وجود مایع آمنیوتیک اضافی به نام پلی هیدرامین
  • وجود مایع اضافی در شکم به نام آسیت
  • اتساع روده

علائم پانکراس حلقوی در یک نوزاد عبارتند از:

  • استفراغ زرد یا سبز که ممکن است به معنی وجود صفرا باشد
  • مشکل در تغذیه
  • نشانه هایی از انسداد در روده، مانند وجود حرکات کم در روده

معمولا بزرگسالان و کودکان مبتلا به این بیماری علائمی ندارند ‌ولی در صورت وجود ، ممکن است علائم به شکل زیر باشد:

  • دل درد
  • احساس سیری ناخوشایند پس از صرف غذا
  • کاهش وزن
  • حالت تهوع یا استفراغ
  • یرقان، که به صورت زرد یا سبز بودن رنگ پوست، ناخن‌ها یا چشم‌ها است.

این اختلال بسیار نادر است، اما پانکراس حلقوی می تواند موجب انسداد اثنی عشر یا دوازدهه در بزرگسالان شود.

تشخیص پانکراس حلقوی

تشخیص پانکراس حلقوی ممکن است دشوار باشد زیرا آزمایش خون و اشعه ایکس غالبا این اختلال را نشان نمی دهند.

با این حال، در بزرگسالان و نوزادان، آزمایش اشعه ایکس از شکم و روده‌ها برخی اوقات به اصطلاح “حباب دوگانه” را نشان می‌دهد که شبیه یک حباب تیره‌ نزدیک پانکراس و حباب دیگری نزدیک روده است، که نشان می دهد، اثنی عشر یا دوازدهه مسدود شده است.

اگر هیچ انسدادی در اثنی عشر یا دوازهه وجود نداشته باشد، تشخیص پانکراس حلقوی سخت‌تر می‌شود. یک پزشک ممکن است تصویربرداری از پانکراس، اثنی عشر یا دوازدهه یا روده را به صورت MRI و CT اسکن تجویز کند.

اختلال پانکراس حلقوی یک فرد می‌تواند هنگام معالجه سایر بیماری‌ها یا انجام آزمایشات تشخیصی سایر بیماری‌ها تشخیص داده شود.

درمان پانکراس حلقوی

اکثر افراد مبتلا به این بیماری علائمی ندارند و فرد بدون علائم نیاز به درمان ندارد. با این حال، هنگامی که یک پانکراس حلقوی روده را باریک می کند، می تواند عمل هضم را دشوار و دردناک کند و حتی ممکن است باعث عوارض جانی شود. جراحی یک روش درمان موثر است.

پانکراس حلقوی می تواند چنان انسداد شدیدی ایجاد کند که فرد را از جذب مواد مغذی از غذا ناتوان کند. پزشک کمک می‌کند تا بهترین روش جایگزین بین تغذیه از طریق لوله یا مایعات درون وریدی تعیین شود.

نوزادان مبتلا به انسداد روده به طور خاصی در معرض سوء تغذیه هستند.

عمل جراحی پانکراس حلقوی

هنگام آماده شدن برای عمل جراحی حلقوی پانکراس، اجرای دستورالعمل‌های مربوط به خوردن و آشامیدن بسیار حیاتی است. فرد داروی بیهوشی عمومی دریافت می‌کند.

جراح ممکن است با توجه به محل انسداد روده، عمل جراحی باز یا جراحی لاپاروسکوپی انجام دهد.

جراح از کنار محل انسداد عبور می کند و کانالی ایجاد می کند. این کار تضمین می کند که پانکراس بتواند آنزیم‌ها را ترشح کند و غذا بتواند از روده کوچک عبور کند.

به ندرت، جراح مجبور می‌شود بخشی از روده را حذف کند. این یک روش پیچیده است و ممکن است نیاز به پیگیری درمانی بیشتر، و همچنین تغییرات در رژیم غذایی و شیوه زندگی داشته باشد.

پس از جراحی پاکراس حلقوی

پس از جراحی هرگاه که حرکات روده به حالت عادی برگردد، فرد می‌تواند عادات غذایی معمول خود را ادامه دهد.

نوزاد یا کودک تازه متولد نمی‌تواند چندین هفته پس از عمل روی شکم بخوابد.

زمان بهبود به شدت انسداد و سلامت کلی فرد بستگی دارد. اکثر افراد پس از عمل به سرعت بهبود می یابند.

 عوارض جانبی پانکراس حلقوی

پانکراس حلقوی annular pancreas / لوزالمعده حلقوی / علایم / تشخیص / درمان / جراحی / عوارض

هر فردی که به طور مرتب اجابت مزاج ندارد، باید به پزشک مراجعه کند

شایع ترین و جدی‌ترین عوارض پانکراس حلقوی، انسداد اثنی عشر یا دوازدهه است. این عامل باعث دشوار شدن عبور غذا از روده شده و جذب مواد مغذی و عبور مدفوع از روده را برای فرد غیرممکن خواهد کرد.

در برخی موارد، پانکراس حلقوی می تواند انسداد شدید یا عفونت روده ای ایجاد کند. هر کسی که به طور ناگهانی مبتلا به یرقان، درد روده شدید یا استفراغ شود باید در کمتر از 24 ساعت به پزشک مراجعه کند.

اکثر عوارض جانبی به سرعت درمان می‌شوند. با مراقبت‌های پزشکی فوری، نتیجه درمان معمولا خوب است.

فردی که تحت عمل جراحی پانکراس حلقوی قرار گرفته ممکن است عوارضی از جمله موارد زیر را داشته باشد:

  • واکنش به بیهوشی
  • عفونت محل برش
  • عفونت روده
  • درد

بعضی موارد به بیش از یک مرتبه عمل جراحی نیاز دارند.

نتیجه گیری

نوزادان بیشتر از بزرگسالان نیاز به عمل جراحی پانکراس حلقوی دارند. نتیجه عمل برای نوزادان عالی است و معمولا زندگی سالمی را در پیش خواهند داشت. پس از جراحی، نوزاد حتمال دوباره ابتلا به انسداد روده را نخواهد داشت.

یک فرد بالغ با پانکراس حلقوی نیز آینده خوبی دارد. اکثرا نیازی به درمان ندارند. برای بزرگسالان مبتلا به علائم پانکراس حلقوی، عمل جراحی بی‌خطر و معمولا موثر است.

پانکراس حلقوی می تواند عوارض جدی ایجاد کند و انجام تشخیص صحیح ضروری است. هر کسی که علائم پانکراس حلقوی را دارد، باید به دنبال مراقبت‌های پزشکی باشد.