کولیت ایسکمیک / علائم کولیت ایسکمیک / تشخیص کولیت ایسکمیک / درمان کولیت ایسکمیک

گوارشی ۰۶ تیر ۱۳۹۷

کولیت ایسکمیک / کولیت ایسکمیک چیست / علائم کولیت ایسکمیک / تشخیص کولیت ایسکمیک / درمان کولیت ایسکمیک / عوارض کولیت ایسکمیک

کولیت ایسکمیک یا کم ­خونی موضعی روده زمانی پیش می ­آید که جریان خون کافی به روده بزرگ نرسد. این بیماری، بیشتر در افراد بالا­ی 60 سال که مبتلا به دیابت هستند یا سیگار می ­کشند، اتفاق می ­افتد.

این اختلال، شایع­ ترین نوع کم ­خونی روده بوده و از هر 2000 بیمار، در بیمارستان، 1 نفر به آن مبتلا می ­شود. همچنین، علائم آن شامل درد، حساسیت و مشکلات گوارشی می­ باشد.

این بیماری ممکن است با گذشته زمان پیش­رفت کرده (مزمن) و یا به طور ناگهانی (بیماری حاد و شدید ولی زودگذر) اتفاق بی­افتد. گاهی اوقات، کولیت ایسکمیک مزمن خود ­به ­خود بهبود می ­یابد، اما گاهی نیز برای جلوگیری از آسیب و عفونت روده بزرگ، ممکن است نیاز به درمان وجود داشته­ باشد.

کولیت ایسکمیک حاد و ناگهانی، مستلزم درمان اورژانسی و مراقب فوری می­باشد.

این مقاله، علل و نشانه­ های کولیت ایسکمیک یا کم­ خونی موضعی روده را همراه با روش ­های درمانی موجود توضیح خواهد داد. برای کسب اطلاعات بیشتر می توانید مطلب کم خونی را مطالعه نمایید.

علائم کولیت ایسکمیک

کولیت ایسکمیک / کولیت ایسکمیک چیست / علائم کولیت ایسکمیک / تشخیص کولیت ایسکمیک / درمان کولیت ایسکمیک / عوارض کولیت ایسکمیک

متداول ترین نشانه کولیت ایسکمیک، انقباض و درد در ناحیه معده است که معمولا خفیف یا متوسط بوده و اغلب به طور ناگهانی و در سمت چپ شکم رخ می دهد.

برخی از مردم ممکن است در مدفوع خود خون ببینند، اما خون ریزی بیش از حد نشانه بیماری های دیگری مانند کلون و یا سرطان نیز هست.

علائم دیگر کولیت ایسکمیک عبارتند از:

  • معده درد بعد از غذا خوردن
  • احساس درد به هنگام لمس شکم
  • نیاز فوری به دفع مدفوع
  • اسهال
  • استفراغ
  • حالت تهوع

وقتی این علائم در سمت راست شکم نیز مشاهده می شود، درد شدید تر بوده و خطرات و عوارض آن بدتر خواهد بود. درد در این سمت، نشانه انسداد شریان های منتهی به روده کوچک و بزرگ است.

دلایل کولیت ایسکمیک

کاهش جریان خون به سمت روده سبب ایجاد کولیت ایسکمیک شده و ممکن است دلایل زیادی داشته باشد.

در افراد مبتلا به بیماری عروق کرونر (CAD) یا بیماری عروق محیطی (PVD)، ممکن است نرسیدن خون کافی به روده ها، به علت مسدود شدن شریان های منتهی به آن ها باشد.

عوامل دیگری که باعث کولیت ایسکمیک می شوند عبارتند از:

  • لخته شدن خون در شریان های منتهی به روده
  • افت فشار شدید
  • انسداد روده به علت زخم شدن بافت ها، تومور و یا فتق
  • شرایطی که روی خون تاثیر گذارند مانند واسکولیت و کم خونی مدیترانه ای
  • جراحی قلب، عروق خونی، روده بزرگ و مناطق اطراف آن
  • مصرف کوکائین یا متامفتامین
  • و در موارد نادر، سرطان روده

برخی داروها که به ندرت باعث کولیت ایسکمیک می شوند شامل:

  • آنتی بیوتیک ها
  • داروهای شیمی درمانی
  • داروهای قلب
  • هورمون درمانی
  • داروهای سندروم روده تحریک پذیر (IBS)
  • داروهای میگرن
  • سودوافدرین

عوامل افزایش احتمال به کولیت ایسکمیک

عوامل افزایش احتمال به کولیت ایسکمیک

بعضی عوامل که باعث افزایش احتمال ابتلا به کولیت ایسکمیک می شوند شامل:

  • سن: بزرگسالان بالای 60 سال بیشتر در معرض خطر هستند، زیرا با افزایش سن، احتمال انسداد شراین نیز بیشتر خواهد شد.
  • لخته شدن غیر طبیعی خون: اختلالاتی مانند فاکتور V لیدن باعث افزایش خطر لخته شدن خون می شود.
  • سایر بیماری ها: دیابت، نارسایی قلب و فشار خون پایین همه باعث افزایش خطر ابتلا به کولیت های ایسکمیک می شود.
  • سابقه جراحی: افرادی که قبلا عمل جراحی مربوط به آئورت یا شکم داشته اند، در معرض خطر بالاتری هستند.
  • ورزش سنگین: شرکت در فعالیت های شدید، مانند اجرای یک ماراتون، می تواند رسیدن جریان خون را به روده بزرگ محدود کند.

درمان کولیت ایسکمیک

درمان کولیت ایسکمیک بستگی به شدت آن دارد.

موارد خفیف ممکن است ظرف چند روز بهبود یابند. اما در صورت نیاز به درمان، داروهای مورد استفاده عبارتند از:

  • آنتی بیوتیک، برای جلوگیری از عفونت
  • مصرف مایعات
  • مایعات تزریقی، برای جلوگیری از کم آبی بدن
  • مسکن ها

روش های دیگر کنترل کولیت ایسکمیک عبارتند از:

  • درمان بیماری های تاثیر گذار روی این اختلال مانند دیابت و نارسایی قلبی
  • اجتناب از داروهایی که باعث انقباض عروق خونی می شوند.

کولیت ایسکمیک حاد نیاز به درمان فوری دارد و روش های درمانی آن شامل استفاده از داروهایی مانند ترومبولیتیک برای از بین بردن لخته ها و وازودیلاتور برای رفع انقباض شراین است.

به طور معمول، برای تشخیص بیماری و روش درمان آن از کولونوسکوپی استفاده می شود.

اگر این بیماری به درمان های رایج پاسخی ندهد، ممکن است حدود 20 درصد از بیماران، نیاز به عمل جراحی داشته باشند.

افراد مبتلا به بیماری های ذکر شده، بیشتر در معرض خطر جراحی هستند.

جراحان ممکن است عمل جراحی را برای از بین بردن موارد زیر انجام دهند:

  • رفع آسیب های روده
  • جلوگیری از انسداد شریان های مزانتریک
  • از بین بردن بافت های زخم شده

روش تشخیص کولیت ایسکمیک

روش تشخیص کولیت ایسکمیک

کولیت ایسکمیک علائم مشترکی با سایر اختلالات گوارشی، به ویژه بیماری های التهابی روده مانند بیماری کرون و کولیت زخمی دارد و همین مسئله تشخیص آن را سخت تر می کند.

پس از بررسی تاریخچه پزشکی، برای تایید تشخیص و بررسی شرایط دیگر، متخصص دستور آزمایشات تصویربرداری می دهد که عبارتند از:

  • سونوگرافی و سی تی اسکن شکم: هر دو این آزمایشات این امکان را به پزشک می دهند تا روده را کامل ببیند و بررسی کند.
  • آنژیوگرافی روده: این آزمایش، با استفاده از اشعه ایکس، انسداد شریان های متصل به روده را بررسی می کند.

روش های دیگر شامل:

  • آزمایش خون: بالا بودن گلبول های سفید، نشانگر ابتلا فرد به کولیت ایسکمیک حاد است.
  • آزمایش مدفوع: اگر عفونت باعث این بیماری باشد، بررسی مدفوع بسیار کمک کننده خواهد بود.
  • کولونوسکوپی: این روش، شامل وارد کردن لوله ای انعطاف پذیر، دارای دوربین و نوری در قسمت ابتدا آن، از طریق مقعد به روده است و به پزشک امکان بررسی کامل و عکس برداری از آن را می دهد.

عوارض جانبی کولیت ایسکمیک

جدی ترین عارضه کولیت ایسکمیک، قانقاریا (خشک شدن بافت) است. قانقاریا ناشی از نرسیدن جریان خون به بافت است و می تواند زندگی فرد را تهدید کند. افراد مبتلا به این بیماری، برای از بین بردن انسداد شراین و بافت های آسیب دیده، نیاز به عمل جراحی دارند.

عوارض دیگر عبارتند از:

  • سوراخ شدن روده
  • انسداد روده ای معروف به استریج ایسکمیک
  • التهاب روده ای به نام کولیت زخمی
  • پریتونیت یا التهاب لنفاوی شکمی
  • سپسیس که نوعی عفونت بالقوه کشنده باکتریایی است که از طریق جریان خون پخش می شود

نتیجه گیری

بیشتر افراد مبتلا به کولیت ایسکمیک مزمن با دارو بهبود یافته و اشخاص مبتلا به نوع حاد آن، با عمل جراحی بهتر می شوند. این افراد، با تغییر روش زندگی، باید مانع بازگشت این عارضه شوند.

نمونه هایی از این تغییرات مفید عبارتند از: ترک سیگار، ورزش منظم و پیروی از یک رژیم غذایی سالم. بعد از بهبود بیماری، ممکن است فرد، با دستور پزشک، مصرف دارو را متوقف کند.

کولیت ایسکمیک حاد با کاهش بینایی و افزایش مرگ و میر همراه است. به همین دلیل، تشخیص و درمان به موقع، در بهبود آن، بسیار اهمیت دارد.

افرادی که علائم این بیمای را تجربه می کنند باید سریعا به پزشک مراجعه کرده تا عوارض ناشی از آن را کاهش دهند. مدفوع خونی را نادیده نگیرید و در صورت داشتن دل درد شدید، که باعث می شود به سختی بنشینید یا راه بروید، حتما به پزشک مراجعه کنید.