افسردگی / تعریف / انواع / دلایل / تست / درمان

روانشناسی ۰۷ بهمن ۱۳۹۷

افسردگی و هر آنچه باید در باره آن بدانید

ناراحتی، احساس نا امیدی، از دست دادن علاقه یا لذت در فعالیت های روزانه، اینها علائم آشنایی برای همگی ما هستند. اما اگر این احساسات پافشاری کرده و اساسا بر روی زندگی ما تاثیر گذارند، تبدیل به افسردگی می شوند.

براساس گزارش مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری (CDC)، ۷٫۶% از افراد بالای ۱۲ سال در هر دوره ۲ هفته ای مبتلا به افسردگی هستند. این رقم اساسی است و مقیاس مساله را نشان می دهد.

براساس گزارش سازمان بهداشت جهانی (WHO)، افسردگی یکی از شایع ترین بیماری های همه گیر در جهان بوده و علت ناتوانی است. طبق تخمین سازمان، ۳۵۰ میلیون نفر در جهان تحت تاثیر افسردگی هستند.

تعریف افسردگی

افسردگی در حقیقت اختلال‌های خلقی می باشد. افسردگی به هر شکل مشاهده می شود، نحوه دید فرد از خود، از دیگران و از دنیا را تعریف می‌کند. افسردگی قدرت قضاوت را کاهش داده و باعث رفتارهای نامعقول می‌شود. در هر یک از موارد، بیمار نمی‌تواند زندگی روزمره عادی داشته باشد. افسردگی می‌تواند، باعث ابتلاء بیمار به انواع بیماری های جسمی و روانی شود.

تعریف افسردگی

اختلال افسردگی بیشتر بعد از ۴۰ سالگی شروع می‌شود، هرچند امکان شیوع آن در تمام سنین، حتی در جوانان ۲۰ تا ۳۰ ساله نیز وجود دارد. افسردگی می‌تواند منجر به عدم تمرکز و مسئولیت پذیری در زندگی شود، بنابراین ممکن است فرد افسرده کنترل و تمایل خود را برای ادامه زندگی از دست بدهد، افسردگی موجب عدم لذت فرد از زندگی می‌شود. فرد افسرده به سمت بدبینی، انتقاد، عدم اعتماد به نفس و کاهش احساسات و قدرت تخیل هدایت می‌شود.

واقعیت هایی درباره افسردگی

  • افسردگی بین زنان شایع تر است تا مردان.
  • علائم آن عبارتند از لذت نبردن و کاهش علاقه به چیزهایی که تا قبل از این باعث شادی فرد می شدند.
  • وقایع زندگی مانند فقدان، سبب تغییراتی در خلق و خو می شوند که معمولا از آنها تعبیر به علائم افسردگی می شود.
  • علل افسردگی هنوز بطور کامل مشخص نشده است، اما احتمالا ترکیب پیچیده ای از عوامل ژنتیک، بیولوژی، محیطی و روانی است.

تشخیص

افسردگی نوعی اختلال خلق و خوست که بواسطه حالت ناامیدی مداوم و احساس ناراحتی و از دست دادن علاقه مشخص می گردد. این یک مساله ماندگار است، نه یک مساله گذرا، که بصورت میانگین ۶-۸ ماه به طول می انجامد.

تشخیص افسردگی از طریق مشورت با یک پزشک یا متخصص سلامت روان آغاز می شود. برای جلوگیری از عدلایل مختلف افسردگی، اطمینان از یک تشخیص صحیح و متمایز و حفظ ایمنی و درمانی موثر، کمک گرفتن از یک متخصص سلامت بسیار حائز اهمیت است.

در بسیاری از افرادی که به پزشک مراجعه می کنند، می توان برای بررسی علل فیزیکی و بیماری های هم زیستی، از معاینات جسمی استفاده کرد.

افسردگی سالمندان

تشخیص افسردگی از طریق مشاوره با یک متخصص سلامت روان آغاز می شود.

جهت کسب اطلاعات بیشتر درباره افسردگی، سوالاتی درباره زمان بوجود آمدن علائم و دوره زمانی آنها پرسیده می شود.

برخی پرسشنامه ها به پزشک در ارزیابی شدت افسردگی کمک می کنند. مثلا مقیاس رتبه بندی افسردگی همیلتون دارای ۲۱ سوال و امتیازات مربوطه است که شدت وضعیت را مشخص می کند. مقیاس همیلتون یکی از پراستفاده ترین ابزارهای ارزیابی برای پزشکان در جهت رتبه بندی افسردگی در جهان است.

چه چیزی را بعنوان افسردگی دسته بندی نمی کنند؟

افسردگی با تغییر و نوسان در خلق و خویی که افراد بعنوان بخشی از زندگی عادی تجربه می کنند، متفاوت است. واکنش های احساسی موقت به چالش های زندگی روزمره را نمی توان افسردگی نامید.

بعلاوه حتی احساس اندوه بخاطر از دست دادن یکی از عزیزان، در صورتی که دائمی نباشد، افسردگی نیست. هرچند افسردگی می تواند به فقدان شخص عزیزی مربوط باشد. وقتی افسردگی پس از فقدان بوجود بیاید، روان شناسان آن را “فقدان بغرنج” می نامند.

علائم و نشانه های افسردگی

علائم افسردگی عبارتند از:

  • حالت افسردگی
  • کاهش علاقه و لذت نسبت به فعالیت هایی که در گذشته از آن لذت می بردید، از دست رفتن لذت جنسی
  • کاهش وزن ناخواسته (بدون رژیم) یا کاهش اشتها
  • بی خوابی (مشکل در خوابیدن) یا پرخوابی (خواب بیش از حد)
  • بی قراری روانی، مثلا بی تابی، قدم زدن به این سو و آن سو
  • تاخیر در انجام مهارت های روانی، مثلا حرکات و سخنان آهسته
  • خستگی و از دست رفتن انرژی
  • احساس بی ارزش بودن یا تقصیر
  • توانایی ضعیف در تفکر، تمرکز یا تصمیم گیری
  • افکار مکرر از مرگ یا خودکشی، یا تلاش برای خودکشی
.علائم افسردگی عبارتند از کاهش علاقه به فعالیت های لذت بخش و خلق و خوی پایین

علائم افسردگی عبارتند از کاهش علاقه به فعالیت های لذت بخش و خلق و خوی ضعیف

دلایل افسردگی

دلایل افسردگی کاملا مشخص نشده و نمی توان آن را تنها به یک منبع واحد نسبت داد.

افسردگی می تواند در نتیجه ترکیب پیچیده ای از فاکتورهای زیر ایجاد شود:

ژنتیک

در برخی موارد، اختلالات خلقی و افکار خودکشی گرایانه‌ ممکن است زمینه ژنتیکی داشته باشند، اما ژنتیک فقط یکی از عوامل افزایش دهنده ی خطر ابتلا به افسردگی است.

۱۰۰درصد ژن‌های دوقلوهای همسان با یکدیگر تشابه دارند، در حالی‌که فقط ۳۰ درصد احتمال می‌رود هر دو نفرشان به افسردگی مبتلا شوند.

علائم افسردگی در افرادی که زمینه‌‌ی ژنتیکی دارند، معمولا در سنین پایین‌تر ظاهر می‌شود. ناگفته نماند که علاوه بر عامل ژنتیک، عوامل دیگری نیز مانند شرایط و اتفاقات زندگی در ابتلای این افراد به افسردگی مؤثر هستند.

بیولوژیکی، تغییر در سطوح انتقال دهنده های عصبی

مطالعه‌ی تصاویر مغزی حاکی از کاهش فعالیت لوب پیشانی مغز در مبتلایان به افسردگی است.

همچنین گفته می‌شود الگوهای مغزی این افراد هنگام خواب متفاوت است.

افسردگی در طرز پاسخگویی غده‌ی هیپوفیز و هیپوتالاموس نسبت به تحریکات هورمونی نیز تغییر ایجاد می‌کند.

عوامل محیطی

برای مثال اعتیاد به مواد مخدر احتمال ابتلا به افسردگی را افزایش می‌دهد. شرایط مربوط به محیط اطراف فرد نیز می تواند در شدت یافتن و یا آغاز افسردگی موثر باشد

تروما

تجربه‌ی تروما یا ضربه‌ی روحی در سنین پایین می‌تواند منجر به تغییرات درازمدت در نوع واکنش مغز نسبت به ترس و استرس شود. به دلیل این تغییرات مغزی، احتمال بروز افسردگی در افرادی که سابقه‌ی ترومای دوران کودکی دارند، بیشتر است.

عوامل روانی و اجتماعی

وضعیت تأهل، موقعیت مالی و مکان زندگی از جمله عوامل تأثیرگذار در بروز افسردگی هستند. اما این فرضیه نیز همواره مطرح است که شاید بتوان برعکس، افسردگی را عامل بروز شرایط نامساعد زندگی دانست.

مثلا شیوع افسردگی در افراد بی‌خانمان بیشتر است، اما در برخی موارد نیز احتمال می‌رود که خود افسردگی عامل آوارگی این افراد بوده باشد.

افسردگی چیست و راه درمان

افسردگی دارای دامنه وسیعی از علل و درمان های بالقوه است

برخی از افراد نسبت به دیگران، در معرض خطر بالاتری از افسردگی قرار دارند،

این شرایط عبارتند از:

  • وقایع زندگی: این وقایع شامل فقدان، طلاق، مشکلات کاری، روابط با دوستان و خانواده، مشکلات مالی، نگرانی های پزشکی و استرس حاد می باشند.
  • شخصی: افراد با استراتژی های سازگاری کمتر موفق یا تجربه یک ضربه روحی در گذشته، بیشتر مستعد افسردگی هستند.
  • عوامل ژنتیکی: داشتن فردی در خانواده که مبتلا به افسردگی درجه یک است، خطر ابتلا را افزایش می دهد.
  • ضربه روحی در دوران کودکی
  • برخی داروهای تجویزی: این داروها شامل کورتیکواستروئید، برخی مسدود کننده های بتا، اینترفرون و برخی داروهای تجویزی می باشند.
  • استفاده بیش از حد از داروهای تفریحی: مصرف بیش از حد الکل، آمفیتامین و سایر داروها، به شدت به افسردگی مرتبطند.
  • آسیب که در گذشته به قسمت سر وارد شده است
  • تجربه یک دوره افسردگی شدید: این امر احتمال ابتلای مجدد به افسردگی را افزایش می دهد.
  • سندروم های درد مزمن: این سندروم ها در کنار سایر وضعیت های مزمن مانند دیابت، بیماری مزمن انسداد ریه و بیماری قلبی عروقی، احتمال افسردگی را افزایش می دهند.

ابتلا به افسردگی

افسردگی مختص گروه خاصی نیست و در تمامی سنین، نژاد، اقوام و طبقات اجتماعی‌ـ‌اقتصادی بروز می‌کند. اما تجربه‌ی این بیماری در افراد مختلف متفاوت است.

مردان

مردان معمولا به دلایل فرهنگی از افسردگی خود بیشتر خجالت‌زده می‌شوند و از این رو، سعی می‌کنند این بیماری را تاب بیاورند یا به قول خودشان با مصرف مواد مخدر خوددرمانی کنند. عدم درمان افسردگی در مردان می‌تواند پیامدهای فاجعه‌باری به همراه داشته باشد، چرا که آمار خودکشی‌های منجر به فوت در مردان بیشتر است.

زنان

عوامل مختلفی از جمله ژنتیک، بیولوژی، باروری، تغییرات هورمونی و روابط بین‌فردی در ابتلای زنان به افسردگی نقش دارند.

بسیاری از زنان در دوران قاعدگی دچار تغییرات رفتاری و جسمی مانند احساس افسردگی و تحریک‌پذیری می‌شوند.

عده‌ی زیادی از زنان افسرده علائم شدیدتری را در دوران پیش از قاعدگی تجربه می‌کنند. در مبتلایان به سندرم پیش از قاعدگی (PMS) و اختلال ملال پیش از قاعدگی (PMDD)، علائم افسردگی تا زمان آغاز قاعدگی به تدریج شدیدتر می‌شوند.

پژوهشگران سعی دارند بدانند تغییر دوره‌ای هورمون‌ها چگونه بر ساختار شیمیایی مغز در مبتلایان به افسردگی تأثیر می‌گذارد.

همچنین بسیاری از زنان پس از زایمان به اختلالات خلقی مقطعی دچار می‌شوند.

از جمله‌ی این اختلالات خلقی می‌توان به افسردگی پس از زایمان اشاره کرد.

این عارضه که به فاصله‌ی کوتاهی پس از وضع‌حمل بروز می‌کند، موجب اضطراب، بی‌خوابی، گریه یا افکاری مانند آسیب رساندن به خود یا نوزاد می‌شود و به همین دلیل، انجام فعالیت‌های عادی روزمره برای فرد به سختی امکان‌پذیر است.

سالخوردگان

افسردگی در سالخوردگان معمولا درمان‌نشده باقی می‌ماند، چرا که بسیاری از این افراد افسردگی را یکی از پیامدهای طبیعی افزایش سن و نیز یک واکنش طبیعی در مقابل مسائل جسمی، روحی و اجتماعی مرتبط با سالخوردگی می‌دانند.

علائم افسردگی در افراد سالخورده ممکن است با علائمی که در جوان‌ترها دیده می‌شود، متفاوت باشد.

چند نمونه از علائم افسردگی در سنین سالخوردگی عبارتند از اختلالات حافظه، دردهای مبهم و توهم.

همچنین افسردگی می‌تواند عارضه‌ی جانبی داروهایی مانند داروهای فشارخون، حمله‌ی قلبی، سکته، شکستگی لگن یا دِژِنِراسیون ماکولا باشد که معمولا در سالخوردگی تجویز می‌شوند و با بروز افسردگی نیز مرتبط هستند.

کودکان و نوجوانان

تمامی کودکانِ در حال رشد به طور طبیعی در مقاطعی با بحران‌های احساسی مواجه می‌شوند، اما گاهی این مقاطع بحرانی در برخی کودکان منجر به افسردگی می‌شود.

احتمال ابتلا به افسردگی در کودکان و نوجوانان مبتلا به اختلال کم‌توجهی‌-‌بیش‌فعالی، اختلال یادگیری، اختلال اضطراب و اضطراب نافرمانی مقابله جویانه (ODD) بیشتر است.

همچنین استرس شدید، تروما یا سابقه‌ی خانوادگی اختلالات خُلقی از جمله عواملی هستند که احتمال بروز افسردگی را در سنین پایین افزایش می‌دهند.

کودکان افسرده معمولا از وجود درد شکایت می‌کنند و کمتر از احساسات‌شان حرف می‌زنند، اما علائم افسردگی در نوجوانان متفاوت‌تر است.

پرخاشگری، رفتارهای پرخطر، مصرف مواد مخدر، اُفت تحصیلی و فرار نمونه‌هایی از این علائم هستند که باید جدی گرفته شوند.

آمار خودکشی در نوجوانان افسرده بالاتر است. طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت، خودکشی سومین عامل مرگ‌ومیر نوجوانان ۱۵ تا ۱۹ ساله است.

درمان افسردگی

افسردگی یک بیماری روانی قابل درمان است.

برای مدیریت افسردگی سه بخش اصلی وجود دارد:

  • حمایت، که از بحث درباره راه حل های کاربردی و مشارکت در استرس ها تا تحصیل کرده بودن اعضای خانواده دسته بندی می شود.
  • روان درمانی، که بعنوان صحبت درمانی نیز شناخته می شود، مانند درمان رفتار شناختی (CBT)
  • دارو درمانی، مخصوصا قرص های ضد افسردگی

روان درمانی

درمان های از طریق صحبت یا روانشناسی برای افسردگی، شامل درمان رفتار شناختی (CBT)، روان درمانی بین فردی و درمان حل مساله می شوند. در مواردی که افسردگی خفیف است، روان درمانی ها اولین مورد برای درمان هستند، اما در موارد متوسط و شدیدتر این این نوع درمان در کنار درمان های دیگر استفاده می شود.

درمان رفتار شناختی و درمان بین فردی، دو نوع اصلی از روان درمانی هستند که در افسردگی مورد استفاده قرار می گیرند. CBT ممکن است طی جلسات فردی، رو در رو، گروهی یا بصورت تلفنی توسط پزشک انجام شود. در برخی مطالعات مشخص شده است که CBT را می توان از طریق کامپیوتر نیز بصورت موثری به انجام رساند.

درمان بین فردی به بیماران کمک می کند که بتوانند مشکلات احساسی که بر روی روابط و خلق و خویشان تاثیر می گذارد را شناسایی نموده و آنها را تغییر دهند.

داروهای ضد افسردگی

داروهای ضد افسردگی توسط پزشک برای بیمار تجویز می شوند. از این داروها برای درمان افسردگی متوسط و شدید استفاده می شود، اما برای کودکان توصیه نمی شود و با در نظر گرفتن هشدارهای لازم تنها برای بزرگسالان تجویز می گردد.

در اینجا تعدادی از دسته های دارویی ذکر شده است که برای درمان افسردگی موجود می باشند:

  • مهارکننده های بازدارنده سروتونین (SSRI)
  • مهارکننده های مونوآمین اکسیداس (AMO)
  • داروهای ضد افسردگی تری سایکلیک
  • داروهای ضد افسردگی بی قاعده
  • مهارکننده های بازدارنده نوراپی نفرین و انتخابی سروتونین (SNRI)

هر دسته از داروهای ضد افسردگی بر روی انتقال دهنده عصبی مختلفی تاثیر می گذارد. برای جلوگیری از بازگشت افسردگی، می بایست داروهای تجویز شده توسط پزشک را حتی پس از بهبود علائم نیز مصرف نمود.

در هشداری که توسط سازمان غذا و دارو (FDA) مطرح شده اذعان می دارد که:

“داروهای ضد افسردگی می توانند در ماه های اول مصرف جهت درمان، سبب افزایش افکار و اعمال خودکشی در کودکان، نوجوانان و جوانان شوند”.

داشتن هرگونه نگرانی را همیشه باید به پزشک اطلاع داد، مثلا قصد توقف استفاده از داروهای ضد افسردگی.

ورزش و سایر درمان های افسردگی

ورزش هوازی می تواند به درمان افسردگی خفیف کمک کند، زیرا سبب افزایش سطح آندورفین و تحریک انتقال دهنده عصبی نورپینفرین می شود که به خلق و خو مرتبط می باشند.

در افسردگی از درمان های تحریک مغز مانند درمان الکتروکانوالسیو (درمان با ضربه الکتریکی تشنج آور)، نیز استفاده می شود. محرک مغناطیسی ترانس کرانیال تکراری، پالس هایی مغناطیسی به مغز ارسال می نماید و می تواند در اختلال افسردگی شدید موثر باشد.

درمان الکتروکانوالسیو (ضربه الکترونیکی تشنج آور)

می توان در درمان افسردگی های شدیدی که با دارو درمان نشده اند، از درمان الکتروکانوالسیو (ECT) استفاده کرد. این درمان بخصوص در افسردگی روانپریشی موثر است.

انواع افسردگی

افسردگی یکپارچه و دو قطبی

اگر ویژگی غالب بیماری افسرده خویی باشد، آن را افسردگی یکپارچه می نامند. هرچند اگر با دو دوره جداگانه جنون و افسردگی همراه با دوره های خلق و خوی عادی مشخص شود، از آن بعنوان اختلال دوقطبی یاد می شود (در گذشته آن را افسردگی جنون می نامیدند).

افسردگی دوقطبی می تواند دربردارنده نگرانی و علائم دیگر باشد اما دوره ای از جنون در آن دیده نمی شود. هرچند تحقیقات نشان می دهند که حدود ۴۰% اوقات، افراد مبتلا به اختلال دوقطبی افسرده هستند، که این امر سبب دشوار شدن تشخیص این دو وضعیت می شود.

افسردگی شدید

افسردگی شدید، نوعی از افسردگی است که تقریباً تمام طول روز و در تمام روزها بمدت حداقل ۲ هفته یا ماهها در بیمار وجود دارد و شامل نشانه ها و رفتارهایی است که عملکرد شغلی، روابط بین فردی و رفتارهای اجتماعی را تحت تاثیر قرار داده و شخص را بطور کلی از محیط خود دور می سازد.

اختلال افسردگی عمده

این وضعیت با افسردگی همراه با روان پریشی مشخص می گردد. روان پریشی می تواند شامل اعتقادات متوهم و اشتباه و کناره گیری از واقعیت و یا توهم باشد، یعنی احساس اینکه اشیاء وجود ندارند.

افسردگی پس از زایمان

زنان اغلب پس از بدنیا آمدن فرزندشان “ناراحتی نوزاد” را تجربه می کنند، اما افسردگی پس از زایمان که با نام افسردگی پس از تولد هم شناخته می شود، شدید تر است.

اختلال افسردگی عمده با الگوی فصلی

این وضعیت که در گذشته با نام اختلال تاثیر فصلی (SAD) شناخته می شد، به کم شدن مدت زمان روشنایی روز در زمستان مربوط می شود، افسردگی طی این فصل اتفاق می افتد اما مطابق با نور درمانی، در فصل های دیگر وجود ندارد.

بنظر می رسد کشورهایی که دارای زمستان های سخت و طولانی هستند، بیشتر تحت تاثیر این وضعیت قرار دارند.

تست افسردگی

پرسشنامه افسردگی «بک» برای نخستین بار در سال ۱۹۶۱ توسط بک و همکاران او تدوین شد و یکی از آزمون‌های معتبر برای سنجش میزان افسردگی است چون کاملا استاندارد است.

شما باید به هر سوال فقط یک جواب مطابق با روحیات خود بدهید.

با خودتان روراست باشید، جواب تست را فقط خودتان می‌بینید و دروغگویی به‌خودتان فقط ممکن است وضعیت‌تان را بدتر کند.

البته حواستان باشد این تست فقط یکی از راه‌های تشخیص افسردگی خواهد بود.

افسردگی تست

بعد از آزمون امتیازات خود را با هم جمع کنید تا وضعیت خود را روشن‌تر درک کنید

اگر امتیاز صفر تا ۱۰ داشتید یعنی شما افسرده نیستید.

اگر امتیاز ۱۱ تا ۱۶  داشتید یعنی افسردگی شما خفیف است.

اگر امتیاز ۱۷ تا ۳۰ داشتید بهتر است هر چه زودتر با روانپزشک مشورت کنید.

اگر امتیاز ۳۰ تا ۴۰ داشتید یعنی افسردگی شما شدید است، مشورت با روانپزشک را فراموش نکنید.

اگر امتیاز بیشتر از ۴۰ داشتید یعنی افسردگی شما بسیار خطرناک و شدید است، سریعا مشورت با روانپزشک را در برنامه خود قرار دهید. این یک اورژانس است.