دکستروز / سرم دکستروز / عوارض دکستروز / خواص دکستروز / درمان فشار خون پایین
دکستروز / سرم دکستروز / عوارض دکستروز / خواص دکستروز / سرم دکستروز در بارداری / درباره دکستروز
دکستروز (Dextrose) نوعی قند ساده مشتق شده از ذرت است و کاربردهای زیادی از جمله شیرینکننده، درمان فشار خون پایین و کمآبی بدن در صنعت غذا و دارو دارد.
در این مقاله، درباره قندهای ساده، کاربرد دکستروز و عوارض جانبی محتمل آن مطالعه خواهید کرد. پس با فارس ایندکس همره شوید.
دکستروز چیست؟
دکستروز شبیه فروکتوز و گلوکز است.
دکستروز نوعی قند ساده ساخته شده از ذرت است. شبیه فروکتوز و از لحاظ ساختار شیمیایی شبیه گلوکز Glucose یعنی قند خون است. قندهای ساده، از جمله دکستروز، فروکتوز و گلوکز، در مواد غذایی مانند شکر، عسل و نان وجود دارد.
دکستروز اغلب در مواد غذایی به عنوان شیرین کننده مصنوعی و عناصری مانند شربت ذرت فروکتوز استفاده میشود. پزشکان ممکن است از این قند ساده برای افزایش قند خون افراد استفاده کنند. آنها همچنین ممکن است دکستروز را در هنگام تزریق با مواد دیگر ترکیب کنند.
آیا دکستروز برای شما خوب است یا خیر؟
بدن قند ساده را بسیار سریع میشکند تا از انرژی آن استفاده کند. اگر کسی بیش از حد از قند ساده استفاده کند، بدن قند اضافی را به عنوان چربی ذخیره خواهد کرد.
اگرچه بدن برای تأمین انرژی نیاز به قند ساده دارد، اما مصرف بیش از حد آن میتواند خطر ابتلا به موارد زیل را افزایش دهد:
- افزایش وزن
- بیماری قلبی
- دیابت
- آکنه و دیگر مشکلات پوستی
- انرژی کم
- افسردگی
با این حال، برخی اوقات مصرف دکستروز برای برخی افراد بیشتر از آن که آسیب برساند، مفید است.
مصارف دکستروز در پزشکی
پزشکان میتوانند دکستروز را با یک محلول نمکی ترکیب کنند تا یک قطره برای درمان کسی که مبتلا به کمآبی بدن است بسازند.
پزشکان از دكستروز به دلایل مختلفی از جمله موارد ذیل استفاده میکنند:
- برای درمان سریع فشار خون پایین
- برای درمان کم آبی بدن
- برای تأمین تغذیه در ترکیب با آمینواسیدها و سایر مواد
پزشکان توصیه میکنند که افراد مبتلا به دیابت یا افرادی که در معرض ابتلا به قند خون پایین هستند، همواره قرصهای دکستروز را به همراه داشته باشند. قرصهای دکستروز به سرعت در دهان حل شده و به بدن اجازه میدهد که دکستروز را جذب کند.
زمانی که فرد با قند خون پایین، قرص دکستروز مصرف کند، قند خونش به سرعت به سطح استاندارد برمیگردد.
پزشکان همچنین میتوانند دکستروز را با مایعات دیگر ترکیب کرده تا محلول قابل تزریق ایجاد کنند. به عنوان مثال، آنها میتوانند دکستروز را با یک محلول نمکی ترکیب کرده تا یک سرم برای کسی که مبتلا به کمآبی بدن است، بسازند.
برخی از مشکلات پزشکی ممکن است فرد را در خورد و خوراک یا هضم و جذب غذا ناتوان کنند، که در اینصورت فرد مبتلا به سوء تغذیه میشود. در موارد سوء تغذیه، پزشکان ممکن است تصمیم بگیرند سرم وریدی (لولهای است که به رگ بزرگی وصل میشود)، فرد مبتلا را درمان کنند.
آنها ممکن است تغذیه کامل پاراسترانی (TPN) یا تغذیه جزئی پاراسترانی (PPN) را با استفاده از محلولهایی که حاوی دکستروز هستند، انتخاب کنند.
TPN تمام نیازهای تغذیهای فرد را برآورده میکند، در حالی که PPN مکمل تغذیهای فرد است.
سرم دکستروز
موارد مصرف سرم دکستروز
محلولهای 5 و 10 درصد دكستروز از طریق انفوزیون وریدی محیطی برای تأمین كالری در مواردی كه درمان جانشینی مایع و كالری لازم است، مصرف می شوند. محلولهای 20 درصد دكستروز در مواردی كه تأمین كالری كافی در حداقل حجم آب ضروری باشد، مصرف می شود. محلول های 50 درصد دكستروز در درمان كمی قند خون ناشی از مصرف مقدار زیاد انسولین مصرف می شود.
مکانیسم اثر سرم دکستروز
محلول های تزریقی دكستروز بعنوان منبع كالری و مایعات مصرف می شوند(هر گرم گلوكز مونوهیدارت، 4/3 كالری انرژی آزاد می كند). دكستروز تزریقی ممكن است دیورز ایجاد كند. این ماده به راحتی متابولیزه می شود و ممكن است از دست رفتن پروتئین و نیتروژن را كاهش داده و تشكیل گلیكوژن را تسریع نماید.
فارماکوکینتیک سرم دکستروز
گلوكز تزریقی به راحتی متابولیزه می شود و در اثر اكسیداسیون به آب و دی اكسید كربن تبدیل می شود.
عوارض جانبی سرم دکستروز
واكنش های تب زا، عفونت در محل تزریق، نكروز بافتی، ترومبوز وریدی با فلبیت، اغتشاش شعور یا عدم هوشیاری و تحریك ورید با مصرف این دارو گزارش شده است.
هشدار ها سرم دکستروز
1. محلولهای دكستروز در صورت وجود دیابت بدون علائم بالینی یا آشكار یا عدم تحمل كربوهیدراتها و همچنین در نوزادان مادران مبتلا به دیابت ، باید با احتیاط مصرف شوند.
2. محلولهای هیپرتونیك دكستروز ممكن است در صورت مصرف از راه انفوزیون وریدی محیطی، موجب بروز ترومبوز شوند. بنابراین، این محلولها باید از طریق كاتر به آهستگی در وریدهای مركزی تزریق شود.
توصیه های دارویی سرم دکستروز
1. وضعیت بیمار از نظر تعادل مایع و غلظت الكترولیت ها و تعادل اسید و باز باید پیگیری شود.
2. محلول دكستروز را باید طوری تزریق نمود كه دارو به بافت های اطراف رگ نشت نكند.
3. محلول های غلیظ دكستروز را نباید بصورت عضلانی یا زیرجلدی تزریق نمود.
مصرف سرم دکستروز در بارداری
سرم دکستروز در رده A قرار داشته و خطر جدی برای زنان باردار ندارد. با احتیاط و تجویز پزشک مصرف شود.
مصارف دکستروز در مواد غذایی
دکستروز قندی است که از ذرت و بعضاً گیاهان دیگر به دست میآید. کاربرد اساسی آن در مواد غذایی به عنوان شیرینکننده مخصوصا در محصولات پخته شده است. به دلیل دسترسی آسان آن، غذاهای بسته بندی شده معمولا حاوی دکستروز هستند. به غیر از شیرین کردن، دکستروز به خنثی کردن طعم مواد غذایی خیلی تند یا شور کمک میکند. همچنین برخی از شرکتها به محصولات خاصی دکستروز اضافه میکنند تا تاریخ انقضای آنها طولانیتر شود.
سایر مصارف دکستروز
دکستروز دارای کاربردهای متنوعی است و عنصر تشکیل دهنده بسیاری از محصولات روزانه از جمله موارد زیر است:
- محصولات بهداشتی
- محصولات آرایشی
- محصولات مراقبت از پوست
- محصولات مراقبت از مو
- خوراک حیوانات
بعضی از بدنسازان از دکستروز به عنوان مکمل بعد از تمرین استفاده میکنند تا ذخایر گلیکوژن خود را بازیابی کنند. گلیکوژن نوعی از گلوکز است که بدن برای ذخیره انرژی از آن استفاده میکند.
هنگامی که فرد تمرینات ورزشی سختی انجام دهد، بدن از گلیکوژن ذخیره شده خود استفاده میکند.
بسیاری از بدنسازان قرص یا پودر دکستروز را به آب اضافه میکنند و پس از تمرین مینوشند تا بدن دوباره ذخایر گلیکوژن را بازیابی کرده و به بازسازی عضلات کمک کند.
در طول فرایند بازسازی عضلات، قدرت و اندازه ماهیچهها افزایش مییابد که برای بدنسازان دستاورد مهمی است.
عوارض جانبی و خطرات دکستروز
مصرف بیش از حد دکستروز منجر به تشنگی مفرط خواهد شد.
معمولا مصرف دکستروز بیخطر است، اما خطرات احتمالی و عوارض جانبی دارد.
عوارض جانبی استفاده از بیش از حد دکستروز عبارتند از:
- ورم
- تنفس سریع و پی در پی
- تشنگی بیش از حد
- اسهال
- میزان پایین فسفات در خون
- آب آوردن ریهها
- میزان پایین منیزیم در خون
- قند خون بالا
- گیجی
- از دست دادن هوشیاری
پزشکان در هنگام تجویز دکستروز به افرادی که دارای برخی شرایط پزشکی هستند، باید احتیاط کنند.
مصرف دکستروز میتواند منجر به افزایش خطرناک قند خون یا ایجاد مایع در بدن شود که ممکن است موجب تورم و ایجاد آب در ریهها شود.
افرادی که شرایط زیر را دارند باید از دکستروز جلوگیری کنند:
- قند خون بالا
- تورم در بازوها و پاها
- ورم ریه
- سطح پایین پتاسیم در خون
هر فردی که دکستروز مصرف میکند، باید سطح قند خون خود را به دقت کنترل کند تا از قند خون بالا جلوگیری کند.
علائم قند خون بالا عبارتند از:
کلام آخر
دکستروز یک قند ساده مشتقه از ذرت و سایر گیاهان است. مصارف فراوانی از جمله شیرینکننده مواد غذایی و افزایش مدت انقضای برخی محصولات غذایی را دارد.
بدنسازان ممکن است از دکستروز به عنوان مکمل استفاده کنند. پزشکان برای درمان بسیاری از بیماریها، از جمله کمبود آب بدن و قند خون پایین، از دکستروز استفاده می کنند.
دکستروز یک درمان موثر برای قند خون پایین است. این قند کم هزینه و به طور گسترده ای در دسترس است، و انتخابی عالی برای افرادی است که قند خون پایین دارند.
با این وجود، در هنگام استفاده از دکستروز برای جلوگیری تجربه علائم قند خون بالا، ضروری است که با دقت میزان قند خون را چک کنید.
