دلیل کاهش و افزایش تستوسترون و استروژن در زنان

غدد، رشد و متابولیسم ۲۹ آذر ۱۳۹۷ بدون دیدگاه

شاید دانستن این نکته برایتان جالب باشد که مردان هیچ انحصاری درباره تستوسترون ندارند. تستوسترون به دسته ای از هورمون های مردانه تعلق دارد که آندروژن نامیده می شوند. اما زنان نیز دارای هورمون تستوسترون هستند.

تخمدان ها هم تستوسترون تولید می کنند هم استروژن. مقادیر کمی از تستوسترون بصورت نسبی توسط تخمدان ها و غده آدرنالین در جریان خون رها می شود. استروژن علاوه بر اینکه توسط تخمدان ها تولید می شود، توسط بافت چربی بدن نیز تولید می گردد. این هورمون های جنسی در رشد، حفظ و بازسازی بافت های باروری دخیل هستند. اما این همه واقعیت نیست، این هورمون ها بر روی بافت ها و سایر توده های استخوانی بدن هم تاثیر می گذارند.

دلیل کاهش و افزایش تستوسترون و استروژن در زنان

هورمون چیست؟

هورمون یک ماده شیمیایی است. هورمون در یک بافت پنهان شده و توسط مایعات بدن به قسمت های دیگر سفر کرده و بر روی بافت های دیگر تاثیر می گذارد. در اصل، هورمون ها قاصدان شیمیایی هستند. هورمون های بسیاری، مخصوصا آنهایی که بر روی رشد و رفتار تاثیر می گذارند، هم در زنان و هم در مردان با اهمیت هستند.

مقدار و سطح هورمون ها روزانه تغییر می کند. هورمون های جنسی یعنی استروژن و تستوسترون، در پالس ها و انفجارهای کوچکی پنهان می شوند که ساعت به ساعت و حتی دقیقه به دقیقه در حال تغییر هستند. رها سازی هورمون بین شب تا روز و از یک دوره قاعدگی تا دوره بعدی تغییر می کند.

استروژن چیست؟

استروژن یک دسته کامل از هورمون های مرتبط است که شامل استریول، استرادیول و استرون می شود.

نکاتی که شاید جالب باشند

استریول از جفت جنین ساخته شده و طی دوران بارداری تولید می شود.

استرادیول هورمون اولیه جنسی در زنان بچه دار است و از فولیکول های درحال توسعه تخمدانی بوجود می آید. استرادیول مسول ویژگی های زنانه و عملکرد جنسی است. همچنین، این هورمون برای سلامت استخوان های زنان حائز اهمیت است. استرادیول به مشکلات ناشی از امراض زنانه مانند اندومتروز و فیبروم و حتی سرطان های زنانه نسبت داده می شود.

استرون در تمامی قسمت های بدن پخش شده است. این هورمون استروژن اصلی پس از یائسگی است که در بدن باقی می ماند.

چرا سطح استروژن در بدن کاهش می یابد؟

دلایل بسیاری برای کاهش سطح استروژن در بدن وجود دارند که شامل موارد زیر است:

  • هیپوگنادیسم
  • کم کاری غده هیپوفیز
  • نازایی (استریول)
  • پیش یائسگی و یائسگی (استرادیول)
  • سندروم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)
  • بی اشتهایی عصبی (اختلال در غذا خوردن)
  • ورزش یا تعلیم شدید

داروهایی که سبب مسدود شدن استروژن می شوند عبارتند از: کلومیفن، که باعث می شود بدن فکر کند که سطوح استروژن کاهش یافته اند. همچنین، زنان بلافاصله پس از بدنیا آوردن نوزاد و همچنین دوران شیردهی، سطوح پایینی از استروژن را تجربه می کنند.

 

چرا ورزشکاران در معرض سطوح پایین استروژن قرار دارند؟

هورمون های جنسی در بدن زنانی که سطح چربی پایینی دارند، به اندازه کافی تولید نمی شود. این موضوع سبب ایجاد مشکل در زنان ورزشکار، مدل ها و ژیمانست ها می شود. همچنین می تواند در زنانی که دچار اختلالات تناولی هستند هم مساله ساز شود. این زنان ممکن است توقف قاعدگی را تجربه کنند که آمنوره نامیده می شود. نبود این هورمون ها سبب پوکی استخوان، نازک شدن آنها و شکنندگی و برخی مشکلات می شود که بیشتر در زنان مسن پس از یائسگی شایع است.

 

آیا سطوح استروژن در یائسگی افت می کند؟

بله، سطح استروژن در این دوران کاهش می یابد. این تغییری طبیعی در تمامی زنان بین سنین ۴۰-۵۵ سال است. کاهش استروژن می تواند بصورت ناگهانی در زنان جوانتری که تخمدان هایشان را از طریق جراحی برداشته اند نیز اتفاق بیافتد، که منجر به یائسگی بخاطر جراحی می شود.

پیش یائسگی دورانی از گذار است که قبل از یائسگی اتفاق می افتد. اولین کاهش طبیعی سطح استروژن و سایر تغییرات روانی نیز طی این مرحله شروع می شوند. زنانی که در این دوره قرار دارند، در کنار علائم یائسگی ممکن است با افزایش وزن مواجه شوند. مثلا، دوره های نامنظم قاعدگی، گرگرفتگی و خشکی واژن.

یائسگی بصورت میانگین در ۵۱ سالگی شروع می شود. در این هنگام، بدن زنان پروژسترون و استروژن کمتری تولید می کند. کاهش سطح این هورمون ها می تواند سبب بروز علائم ناراحت کننده ای شود که در ادامه به آنها اشاره شده است:

  • گرگرفتگی
  • تعریق شبانه
  • خشکی یا خارش واژن
  • کاهش تمایل یا تحریک جنسی

برخی از زنان تغییر خلق و خو را تجربه می کنند. این امر ممکن است با کاهش استروژن مرتبط باشد و یا ربطی به این هورمون نداشته باشد. سطوح پایین استروژن همچنین سبب افزایش خطر بیماری های قلبی، سکته مغزی، پوکی استخوان و شکنندگی آنها می شود.

چرا سطح استروژن افزایش می یابد؟

طی دوران بلوغ، افزایش سطح استروژن طبیعی است. زیرا این هورمون سوخت تغییرات در بدن دختران جوان را فراهم می کند. مثلا، در رشد سینه ها، شکل گیری گردی آنها، پُر شدن ران ها و رشد موهای زیر بغل و واژن نقش دارد.

بعلاوه سطوح بالای استروژن بیشتر در زنانی که دارای اضافه وزن هستند، دیده می شود. سطوح استروژن طی یک بارداری سلامت افزایش می یابد. سطح افزایش یافته استروژن را می توان در تومورهای تخمدان ها، تست ها و غده آدرنالین مشاهده کرد.

برخی داروها مانند داروهای استروئید، آمپی سیلین، داروهای حاوی استروژن، فنوتیازین و تتراسایکلین می توانند سبب افزایش سطح استروژن شوند.

با افزایش یا کاهش سطح تستوسترون چه اتفاقی می افتد؟

اگر بدن مقدار زیادی تستوسترون تولید کند، ممکن است فرد دوره های قاعدگی نامنظمی را تجربه کند، و یا ممکن است قاعدگی را به تاخیر بیاندازد. حتی ممکن است نسبت به زنان دیگر، رشد بیشتری در موهای بدن داشته باشد. ریزش موی قسمت جلوی سر در زنانی که دارای سطح بالایی از استروژن هستند، توسعه می یابد. عوارض احتمالی دیگر شامل آکنه، کلیتوریس بزرگ، افزایش توده عضله و عمقی تر شدن صداست.

سطوح بالای تستوسترون می تواند منجر به ناباروری شده و بیشتر در سندروم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) دیده می شود. PCOS حالتی از غده درون ریز است که گاهی در زنانی که در سن بارداری بوده و به سختی باردار شده اند، مشاهده می شود. زنان مبتلا به PCOS علائمی شبیه به نشانه هایی در زنان دارند که بواسطه سطح بالای تستوسترون در بدن آنها ایجاد شده است. این علائم عبارتند از:

  • چاقی
  • بدنی شبیه به سیب
  • رشد زیاد مو یا نازکی آن
  • آکنه
  • قاعدگی نامنظم

PCOS به موارد زیر مرتبط می شود:

  • سطوح بالاتر گردش هورمون های مردانه
  • مقاومت انسولین
  • ناتوانی در مصرف کربوهیدرات ها، حالتی که سبب افزایش وزن شما می شود
  • سطوح پایین HDL، یا چربی خوب
  • افزایش تری گلیسیرید
  • LDL بالا، یا کلسترول بد
  • چاقی
  • فشار خون بالا

با افزایش سن زنان مبتلا به PCOS، احتمال وجود فاکتورهای خطر برای بیماری های قلبی در آنها کاهش می یابد.

در یائسگی، زنان شاهد کاهش تستوسترون هستند. این کاهش می تواند با کاهش میل جنسی مرتبط باشد. طبق برخی یافته ها، درمان جایگزین تستوسترون می تواند سبب بهبود عملکرد جنسی در زنانی شود که در دوره پیش یائسگی یا یائسگی قرار دارند. جایگزینی تستوسترون در زنانی که مبتلا به سرطان سینه یا دهانه رحم هستند، توصیه نمی شود. این امر می تواند سبب افزایش احتمال بیماری های قلبی عروقی یا کبدی شود. بنابراین متخصصان مراقب توصیه های خود هستند.

چگونه از بالا یا پایین بودن سطح هورمون های خود مطلع شوم؟

پزشکتان می تواند آزمایشات جسمی مختلفی را انجام داده و برای تعیین اینکه آیا برای بررسی سطوح هورمون نیاز به آزمایشات دیگری هست یا خیر، وضعیت سلامتی و علائم شما را ارزیابی کند. در صورتی که دارای شرایط خاص سلامتی مانند PCOS بوده یا بخاطر ورزش و تمرین شدید یا بی اشتهایی عصبی، دچار توقف قاعدگی شده اید، این آزمایشات اهمیت بسزایی خواهند داشت. اگر در آزمایشات سطح هورمون ها غیرعادی باشد، پزشکتان می تواند درمان موثری را تجویز نماید.


بیشتر بخوانید:

آزمایش تستوسترون