ماکروسفالی / علائم ماکروسفالی / تشخیص ماکروسفالی / درمان ماکروسفالی
ماکروسفالی / علائم / تشخیص / درمان / علت / بزرگ بودن سر جنین / بزرگ بودن سر نسبت به بدن
ماکروسفالی macrocephaly اصطلاحی است که برای سر بزرگتر از اندازه طبیعی به کار میرود. یک نوزاد مبتلا به ماکروسفالی نسبت به سایر نوزادان همجنس و همسن خود سر بزرگتری دارد.
این حالت در بسیاری از موارد وضعیتی خوشخیم یا بی ضرر است اما در موارد دیگر ممکن است نشاندهنده یک وضعیت پزشکی ویژه مانند بیماری ژنتیکی یا تومور مغزی باشد.
در این مقاله، در مورد علت ماکروسفالی، نحوه تشخیص ماکروسفالی و درمان ماکروسفالی بیماریهای بالقوهای از این دست یاد می شود. پس با فارس ایندکس همراه شوید.
ماکروسفالی چیست؟
کودکی با سر بزرگتر از حد نرمال ممکن است مبتلا به ماکروسفالی باشد.
ماکروسفالی به معنای سر بزرگ است و نامی برای یک وضعیت است که در آن یک نوزاد یا کودک دارای سر بزرگتر از حالت طبیعی است.
تشخیص ماکروسفالی توسط پزشک به این صورت است که، اندازه بزرگترین قسمت سر کودک نسبت به اندازه نرمال سر کودکان دیگر بیشتر باشد.
ماکروسفالی ممکن است گاهی اوقات علائم بیماری باشد که نیاز به درمان دارد.
در مواردی این وضعیت ممکن است دلایل ژنتیکی از جمله سابقه ارثی ماکروسفالی داشته باشد، در اینصورت وضعیت بیخطری خواهد بود.
علت بیماری ماکروسفالی
ژنها عامل بسیاری از موارد ماکروسفالی هستند. هنگامی که یک نوزاد با سر بزرگ دارای سابقه ارثی سر بزرگتر از حد متوسط است، پزشکان وضعیت آنها را ماکروسفالی خوشخیم ارثی تشخیص می دهند.
نوزادانی که مبتلا به ماکروسفالی خوش خیم ارثی هستند، نشانه ای جز سر بزرگ نداشته و هیچ مشکلی برای سلامتی آنها وجود ندارد.
با این حال، چندین علت بالقوه برای ماکروسفالی وجود دارد که نیاز به توجه پزشکی دارند، یکی از آنها ایجاد مایع در مغز است. مایع اضافی می تواند بر مغز فشار وارد کند و سلامتی را به خطر بیاندازد.
شدت خطر بستگی به مقدار مایع موجود در مغز دارد. هنگامی که میزان قابل ملاحظه ای مایع که هیدروسفالی نام دارد، در مغز ایجاد شده باشد، برای جلوگیری از بروز مشکلات بیشتر این وضعیت باید درمان شود.
علل دیگر ماکروسفالی عبارتند از:
- خونریزی مغزی
- تومور مغزی
- شرایط خاص متابولیک
- برخی از انواع عفونت
- بیماری الکساندر
- سندرم گرگ سفالوپلی سین داکتیلی
- سندروم سوتو
- هماتوم مزمن و ضایعات دیگر
- سایر بیماریهای ژنتیکی
علائم و نشانههای بیماری ماکروسفالی
با اینکه ماکروسفالی غالبا خطرناک نیست، میتواند منجر به تشکیل مایع در مغز شود.
نشانه اولیه ماکروسفالی داشتن سر بزرگتر از حالت عادی است. در موارد ماکروسفالی خوشخیم ارثی، این تنها نشانه است.
اگر نوزادی دارای وضعیت ویژه ای باشد که باعث ایجاد این بیماری می شود، علائم بیشتری را نشان می دهد. علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- تاخیر در روند نمودار رشد
- رشد سریع سر
- همزمانی با بیماریهای دیگر مانند اوتیسم
- اختلالات روانی
معمولا پزشک بعد از تشخیص بیماری ماکروسفالی، نوزاد را تحت نظارت قرار می دهد. پزشک همچنین از والدین یا مراقبین کودک میخواهد تا نشانه های زیر را تحت نظر بگیرند:
- خواب آلودگی بیش از حد
- جنبش غیرمعمول چشم
- تغذیه ضعیف
- استفراغ
- قسمت برآمده نرم در سر
- تحریک پذیری بیش از حد
تشخیص ماکروسفالی
پزشکان معمولا می توانند توسط یک معاینه فیزیکی، ماکروسفالی را تشخیص دهند.
پزشک در معاینه فیزیکی کودک یا نوزاد، دور سر را اندازه گیری می کند. او در هر دوره چکاپ یا هر زمانی که نگرانی درباره این وضعیت پیش آید این معاینه فیزیکی را انجام میدهد. اگر پزشک در طول زمان متوجه رشد سریع اندازه سر شود میتواند این بیماری را در کودک تشخیص دهد.
اگر پزشک گمان کند که یک نوزاد مبتلا به ماکروسفالی است، آزمایش های تصویربرداری مانند سیتی اسکن، سونوگرافی یا ام ار ای را تجویز خواهد کرد.
این آزمایشات به پزشک کمک میکند تا وجود مایع در مغز را که میتواند موجب ایجاد فشار و عوارض دیگر شود را تشخیص دهد.
برخی علائم افزایش فشار بر مغز عبارتند از:
- افزایش تحریک پذیری
- سردرد
- استفراغ
اگر کودک مبتلا به این بیماری علائم دیگری داشته باشد، پزشک میتواند با کمک آن به سایر شرایط فیزیکی کودک نیز پی ببرد. سایر علائم ممکن است عبارتند از:
- مشکلات بینایی
- رگ های برجسته
- قسمت برآمده نرم در سر
درمان ماکروسفالی
گفتار درمانی و زبان درمانی میتواند برای بهبود کودکانی که بیماری آنها ریشه ژنتیکی دارد، مؤثر باشد.
درمان ماکروسفالی به عامل به وجودآورنده آن بستگی دارد. نوزدان مبتلا به این بیماری خوشخیم ارثی اغلب نیازی به درمان ندارند.
نوزادانی که بیماری آنها ریشه در شرایط ژنتیکی دارد ممکن است نیاز به درمان و پشتیبانی طولانی مدت داشته باشند، از جمله:
- کار درمانی
- رفتار درمانی
- گفتار درمانی و زبان درمانی
- ورزش درمانی
نوزادانی که مایع یا خونریزی در مغز دارند، اغلب نیاز به عمل جراحی سریع برای کاهش فشار و جلوگیری از عوارض بیشتر دارند.
پزشکان ممکن است از روشهای مختلفی برای درمان تومور مغزی استفاده کنند، از جمله:
- عمل جراحی
- شیمی درمانی
- استروئیدها
- پرتو درمانی
چشم انداز
این چشم انداز تا حد زیادی وابسته به عوامل اصلی ایجاد ماکروسفالی است. نوزادان مبتلا به این بیماری خوشخیم ارثی چشم انداز خوبی دارند و معمولا هیچ عوارضی را تجربه نمی کنند.
یک کودک که به علل خاصی مانند تومور مغزی یا عوامل ژنتیکی به ماکرو سفالی مبتلا است، به برنامه معالجه ویژه نیاز خواهد داشت.
