آسم در کودکان و نوزادان / علائم / تشخیص / درمان

ریه و مشکلات تنفسی ۰۸ بهمن ۱۳۹۷

آسم یکی از بیماری های دوران کودکی بوده که هر روزه در حال افزایش می باشد. علائم این بیماری در صورت عدم توجه والدین می تواند بسیار خطرناک بوده و حتی در مواردی آینده کودک را تحت تاثیر قرار دهد.

در این مطلب از فارس ایندکس درباره آسم در کودکان و نوزادان عناوین زیر را خواهید خواند:

علائم | میزان شیوع | دلیل افزایش آسم | تشخیص | درمان | هدف از درمان

علائم آسم در کودکان

همه کودکان علائم مشابهی در بیماری آسم ندارند و همین علائم هم می توانند در یک کودک از یک دوره تا دوره بعدی تغییر کنند.

آسم در کودکان

علائم و نشانه های احتمالی آسم در کودکان عبارتند از:

  • دوره های مکرر سرفه که در هنگام بازی، هنگام شب یا هنگام خندیدن و گریه کردن رخ می دهند
  • سرفه ای مزمن (که می تواند تنها نشانه موجود باشد)
  • انرژی کم در حین بازی
  • تنفس پی در پی (متناوب)
  • شکایت از گرفتگی قفسه سینه یا درد این قسمت
  • صدای سوت مانند در هنگام دم و بازدم که خس خس نامیده می شود
  • حرکات بالا پایین در قفسه سینه بخاطر تنفس سخت. این حرکات انقباض نامیده می شوند
  • تنگی نفس یا بالا نیامدن آن
  • عضلات منقبض شده گردن و قفسه سینه
  • احساس ضعف یا خستگی

اینها بخشی از علائم آسم در کودکان هستند، اما پزشک معالج می بایست هرگونه بیماری که سبب دشوار شدن تنفس کودک می شود را ارزیابی نماید.

بسیاری از متخصصان اطفال هنگام توصیف دوره های خس خس سینه همراه با تنگی نفس یا سرفه در نوزادان و کودکان نوپا، از واژه هایی مانند “برونشیت” استفاده می کنند (اگرچه این بیماری ها معمولا به داروهای آسم پاسخ می دهند).

انجام آزمایشات مربوط به تایید آسم تا سن ۵ سالگی مناسب نیستند.


بیشتر بخوانید:

آسم و نحوه درمان آن


میزان شیوع آسم در کودکان

آسم علت اصلی بیماری مزمن در کودکان بوده و بر روی ۷ میلیون کودک در امریکا تاثیر گذاشته است که این رقم به دلایل نامشخص همچنان در حال افزایش است.

آسم می تواند در هر سنی آغاز شود (حتی در نوزادان) اما بیشتر کودکان اولین علائم خود را در سن ۵ سالگی تجربه می کنند.

فاکتورهای خطر متعددی برای پیشرفت آسم در کودکان وجود دارد که عبارتند از:

  • آلرژی های خیشومی (زکام) یا اگزما (خارش آلرژیک پوستی)
  • داشتن سابقه خانوادگی آسم یا آلرژی ها
  • عفونت های مکرر تنفسی
  • وزن کم در هنگام تولد
  • قرار گیری در معرض سیگار قبل و بعد از تولد
  • داشتن نژاد سیاه پوست یا پورتویی
  • بزرگ شدن در محیط های فقیرانه

چرا میزان آسم در کودکان در حال افزایش است؟

هیچ کسی علت اصلی رشد روز افزون آسم را در کودکان نمی داند.

برخی از کارشناسان اذعان می دارند که کودکان بیشتر وقتشان را در خانه می گذرانند، لذا در معرض گرد و خاک، آلودگی هوا و دود سیگار هستند.

برخی دیگر نیز بر این عقیده اند که کودکان به اندازه کافی در معرض بیماری های دوران کودکی قرار نگرفته اند و سیستم ایمنی بدنشان به باکتری و ویروس ها عادت ندارد.

نحوه تشخیص آسم در کودکان

آسم در کودکان معمولا بواسطه سابقه پزشکی، علائم و آزمایش جسمانی مشخص می شود. بیاد داشته باشید که اغلب اوقات وقتی نوزاد یا کودک نوپای خود را بخاطر مشاهده علائم آسم نزد پزشک می برید، علائم ممکن است در زمان ارزیابی پزشک از بین رفته باشند. به همین علت والدین نقشی کلیدی در کمک به پزشک برای درک علائم و نشانه های آسم دارند.

  • سابقه پزشکی و توصیف علائم آسم: پزشک کودک به هرگونه سابقه مشکلات تنفسی در شما و کودکتان علاقه مند خواهد بود، همچنین سابقه خانوادگی آسم، آلرژی ها و مشکلات پوستی که اگزما نامیده می شود یا سایر بیماری های ریه. توصیف با جزییات علائم کودک مانند سرفه، خس خس، تنگی نفس، درد قفسه سینه یا انقباض آن حائز اهمیت است، مثلا چه زمان و چگونه این علائم پدیدار شده اند.
  • آزمایش جسمانی: طی آزمایش جسمانی، پزشک به صدای قلب و ربه کودک گوش داده و بذنبال علائم بینی یا چشمان آلرژیک می گردد.
  • تست ها: در بسیاری از کودکان آزمایش اشعه ایکس از قفسه سینه انجام می شود و برای کودکان ۶ سال به بالا می توان از تست عملکرد ریه استفاده کرد که تنفس سنجی نامیده می شود. در تنفس سنجی میزان هوای داخل ریه ها و سرعت بازدم اندازه گیری می شود. نتایج به پزشک جهت تعیین میزان شدت آسم کمک می کنند. برای شناسایی محرک های خاص آسم در کودکان می توان از آزمایشات دیگری نیز استفاد نمود. برای تعیین اینکه آیا عفونت های سینوسی یا بیماری رفلاکس معده (GERD) سبب پیچیده شدن آسم شده یا خیر، می توان از آزمایشاتی مانند تست آلرژی پوست، آزمایش خون (lgE یا RAST) و اشعه ایکس استفاده کرد. آزمایشی که به اندازه گیری مقدار نیتریک اسید در تنفس می پردازد (eNO) نیز در بعضی جاها موجود می باشد.

 

نحوه درمان آسم در کودکان

پرهیز از محرک ها، استفاده از داروها و توجه مداوم به علائم روزانه آسم، راه های کنترل آسم در کودکان در تمام رده های سنی می باشند. کودکان مبتلا به آسم را می بایست از تمامی منابع دود دور نگه داشت. استفاده صحیح از داروها، روشی مناسب برای کنترل آسم است.

درمان آسم در کودکان

براساس سابقه کودکتان و شدت آسم، پزشک می تواند به تنظیم یک برنامه عملکرد برای آسم بپردازد و یک نسخه هم به شما بدهد. طبق این برنامه زمان و نحوه استفاده از داروهای آسم، انجام کارهای لازم در زمان وخیم شدن آسم (ورود به حیطه های قرمز یا زرد) و زمان مراجعه به اورژانس در مواقع ضروری توصیف شده است. از درک صحیح این برنامه اطمینان حاصل کنید و سوالاتتان را از پزشک معالج بپرسید.

کارهای ذکر شده توسط پزشک درباره آسم کودکتان در کنترل موفقیت آمیز بیماری او حائز اهمیت است. برای بخاطر داشتن برنامه مدیریت روزانه آسم کودک و راهنمایی گرفتن از آن در مواقع پیشرفت علائم بیماری، همیشه آن را در دسترس قرار دهید. همچنین مطمئن شوید که پرستار کودک یا معلم مدرسه او یک کپی از این برنامه را داشته باشند، بنابراین در زمان یک حمله آسم در بیرون از منزل، این افراد نحوه درمان علائم را خواهند دانست.

نحوه مصرف داروی آسم به کودکان نوپا

نوزادان و کودکان نوپا مانند کودکان بزرگتر و بزرگسالان ممکن است از داروهای مشابهی برای درمان آسم استفاده کنند. استروئید تنفسی می تواند کلید اصلی در مدیریت آسم مزمن یا خس خس سینه در نوزادان باشد. هرچند اعمال دارو به کودکان زیر ۴ سال و با مقادیر کم روزانه دشوار است (مانند نبولایزر آسم یا ماسک).

آخرین دستورالعمل های آسم، داشتن یک رویکرد گام به گام را برای مدیریت آسم در کودکان تا سن ۴ سال توصیه می کند. این رویکرد شامل استفاده از داروهای با بهبودی سریع (مانند آلبوترول) برای علائم متناوب آسم است. مرحله بعدی استفاده از مقدار کمی از یک استروئید استنشاقی، کرومولین یا سینگولر است. سپس شدت درمان آسم بر روی کنترل آن متمرکز می شود. اگر آسم در کودک بمدت حداقل سه ماه کنترل شود، پزشک مقدار دارو را در درمان کاهش می دهد یا یک پله پایین می آورد. درباره داروها م قدار دقیق آنها با متخصص آسم مشورت کنید.

بنا به سن کودک می توان از داروهای تنفسی آسم یا داروهای مایعی استفاده کرد که توسط یک نبولایزر آسم مورد استفاده قرار می گیرد. یک نبولایزر مایع را به بخار تبدیل می کند و کودک از طریق یک ماسک این بخار را استنشاق می کند. این نوع درمان تنفسی معمولا ۱۰-۱۵ دقیقه به طول می انجامد و ممکن است روزانه تا ۴ بار تکرار شود. پزشک تکرر استفاده از درمان های تنفسی را تعیین خواهد نمود.

بنا به سن، کودک می تواند از یک استنشاق کننده با مقدار اندازه گیری شده (MDI) و یک اسپیسر استفاده کند. اسپیسر محفظه ای متصل به MDI می باشد که دارو در آن قرار می گیرد. این وسیله به کودک امکان تنفس دارو را به داخل شش ها به شیوه خود فراهم می سازد. درباره استفاده کودک خود از MDI و اسپیسر با پزشک خود مشورت نمایید.

هدف از درمان کودک مبتلا به آسم پیست؟

آسم را نمی توان درمان کرد اما می توان آن را کنترل نمود. اهداف درمان آسم در کودکان در ادامه ذکر شده است. اگر کودک شما قادر به دستیابی به تمامی این اهداف نیست، می بایست برای مشاوره با پزشک معالج تماس بگیرید. کودک می بایست قادر به انجام موارد زیر باشد :

  • داشتن یک زندگی فعال و عادی
  • جلوگیری از علائم مزمن و مشکل آفرین
  • رفتن روزانه به مدرسه
  • پیشگیری از علائم آسم در هنگام شب
  • انجام کارهای روزانه، بازی و فعالیت در ورزش بدون هیچ مشکلی
  • توقف مراجعه اضطراری به پزشک، اورژانس یا بیمارستان
  • استفاده از داروها و تنظیم آنها برای کنترل آسم با عوارض جانبی کم یا بدون هیچ عوارضی

با کسب اطلاعات درباره آسم و نحوه کنترل آنها، شما گامی مهم به سمت مدیریت بیماری کودک خود برمی دارید. داشتن ارتباط نزدیک با تیم درمانی برای یادگیری هرچه بیشتر درباره آسم، نحوه پیشگیری از محرک ها، عملکرد داروها و نحوه اعمال صحیح داروها نیز حائز اهمیت است.

آیا کودک من با آسم بزرگ خواهد شد؟

عملکرد شش ها و آسم در نوزادان هنوز کاملا مشخص نیست. به اعتقاد کارشناسان علائم آسم در کودکان پس از سن ۷ سالگی مشخص می شود، هرچند اگر کودک دوره های چند گانه خس خس سینه داشته باشد یا مادرش به آسم یا آلرژی مبتلا بوده باشد.

بعلاوه وقتی مسیرهای هوایی فردی حساس می شوند، این حساسیت برای همیشه باقی می ماند. حدود ۵۰% کودکان در بزرگسالی کاهش چشمگیری را در علائم خود تجربه خواهند کرد، بنابراین به نظر می رسد آسمشان از بین می رود. برخی از کودکان نیز در بزرگسالی شاهد پیشرفت مجدد آسم خواهند بود. متاسفانه راهی برای پیش بینی کاهش هریک از علائم در بزرگسالی یا پیشرفت مجدد آنها در زندگی وجود ندارد.