ازگیل / خواص و مضرات ازگیل / طبع ازگیل / کاشت ازگیل
ازگیل / خواص و مضرات ازگیل / طبع ازگیل / کاشت ازگیل و نگهداری از آن
ازگیل از تیره Rosaceae بوده و با نام علمی Mespilus Germanica شناخته می شود.
ازگیل درختی کوچک به ارتفاع 3 تا 9 متر بوده که دارای تنه پیچ خورده تیره رنگ و انشعاباتی خاردار و پوشیده از کُرک می باشد.
برگ های ازگیل بزرگ، سرنیزه ای و نوک تیز و گل های این گیاه منفرد و سفیدرنگ هستند.
نام دیگر ازگیل
از جمله نام های دیگر ازگیل می توان به موارد زیر اشاره کرد:
اردف، گیل، کنس، نلکا، کندس، زعرور، ینی دنیا، مشملا، کنوس، زعرور کبیر، کنوس طبری، سر، ترشه سر، ترشه کنس، تلاس گور
خواص ازگیل در طب سنتی
گوشت میوه ازگیل میل است.
برگ آن قابض است
هسته آن دافع سنگ های ادراری است.
ازگیل سرشار از ویتامین گروه B است. به همین دلیل اعصاب را تقویت می کند.
این گیاه به علت دارا بودن تانن بهترین دارو برای درمان عفونت های روده بزرگ و رفع التهاب معده است.
خوردن ازگیل بصورت خام خصوصا نارس که تانن بیشتری دارد در معالجه های خونریزی دهنده مانند بواسیر رجمی موثر است.
جوشانده برگ ازگیل پوست را تقویت و معالج برفک است.
ازگیل به دلیل داشتن لعاب، سینه را نرم و عطش را فرو می نشاند و ضد صفراست.
خوردن هسته ازگیل به علت داشتن اسید سیانیدریک خطرناک است.
ازگیل برای این موارد مفید است:
آرامبخش، التهاب روده، اشتها، التهاب معده، اختلال قاعدگی، مدر، سالک و برفک (ضماد برگ)، اسهال خونی، گلودرد چرکی، نقرس و اسید اوریک، ترش کردن معده، نرم کننده سینه،
کم کننده بزاق، تاول دهان، عطش زیاد، ورم پروستات، تپش قلب و…
طبع ازگیل
طبیعت ازگیل در طب سنتی سرد و خشك است.
هشدار:
از مضرات ازگیل می توان به سقط جنین اشاره کرد. در صورت مصرف زیاد ازگیل در بارداری امکان سقط وجود دارد.
ازگیل ویکی پدیا
اَزگیل (نام علمی: Mespilus germanica) که در زبان گیلکی به آن کونوس, کُنوس میگویند، و در زبان مازندرانی به آن کِنِس و کندس میگویند، نام درخت و میوهای است از خانواده گلسرخیان از سرده ازگیل (سرده)، هم خانواده با سیب، گلابی،به، زالزالک و گلابی وحشی.
میوه کروی شکل و قهوهای رنگ درخت ازگیل
میوه ازگیل بسیار سخت و اسیدی است و تا زمانی که خوب رسیده نشود قابل خوردن نیست. گوشت ازگیل پس از رسیدن از رنگ سفید به قهوهای تغییر مییابد و کاملاً نرم و شیرین میشود و مردم به آن خرمای گیلان نیز میگویند. ازگیل را به صورت خام به عنوان میوهای لذیذ، مطبوع و تقویتکننده مصرف میکنند. از ازگیل جهت تهیه شربت و کنسرو ازگیل نیز استفاده میشود.
ازگیل در مکانی سایه روشن در جنگلهای آفتابگیر رشد میکند و خاک مرطوب، سبک و شنی با خاک برگ یا خاک سنگین رسی و به خوبی زهکشی شده برای کشت آن مناسب است.
خواص ازگیل
خواص ازگیل
از انواع مختلف بیماریهای قلبی عروقی جلوگیری میکند
ازگیل حاوی مقدار زیادی فیبر است. این ترکیب، خواص فیزیولوژیکی بسیاری برای بدن دارد. اول اینکه به حفظ آب و چربی کمک میکند و مصرف آن باعث جلوگیری از بیماریهای مربوط به اختلالات قلب و رگهای خونی میشود.
این خوراکی به لاغر شدن کمک میکند
ازگیل، میوهای با کالری پایین است. کالری هر قسمت از آن حدود ۴۰ تخمین زده میشود. به علاوه، ازگیل باید به آرامی جویده شود و این به دلیل فیبر محلول در آن است. این باعث کاهش حس اضطراب میشود، همچنین فیبر، جذب چربی را کند میکند.
با یبوست مبارزه میکند
بازهم فیبر رژیمی یا فیبر محلول، نقش مهمی را در اینجا ایفا میکند زیرا یک مسهل طبیعی است که یبوست و احتباس مایعات را مهار میکند. این ترکیب، زمان انتقال رودهای را کاهش داده و فرآیند دفع را تسریع میکند.
به جذب مواد مضر برای بدن کمک میکند
تقریبا ۱/۴ ترکیب ازگیل از پکتین تشکیل میشود. این، ترکیبی از تجمع قندهای ساده است. پکتین یک ماده جاذب رودهای است که از ایجاد برخی بیماریها جلوگیری میکند، به ویژه در پایین آوردن کلسترول نقش دارد.
مصرف آن برای رشد خوب است
ازگیل نیز مانند دیگر میوهها، سرشار از ویتامین C و A است که برای رشد و ترمیم بخشهای بدن ضروری است. همچنین، به تثبیت سطح آهن که ماده معدنی ضروری برای تولید پروتئین و هموگلوبین است، کمک میکند.
این ویتامین برای استخوانها، پوست و بافت همبند مفید است. مصرف آن به زنان باردار، افراد سیگاری و افرادی که در دوره نقاهت هستند یا به نوعی التهاب پوستی دچارند توصیه میشود.
به بازسازی بافت سلولی کمک میکند
ازگیل، میوهای سرشار از آنتی اکسیدان است. این ماده با محافظت از سلول در برابر رادیکالهای آزاد که باعث آسیب به DNA و بخشهایی از سلول میشوند، به ترمیم سلول کمک میکند. آنتی اکسیدانها توانایی کند کردن فرآیند پیری و جلوگیری از مشکلات قلبی را نیز دارند.
تعادل بدن را افزایش میدهد
پتاسیم یکی از مواد تشکیل دهنده ازگیل است. این ماده، توانایی حفظ تعادل سطح آب در بدن را دارد، رشد سلولی را افزایش میدهد و در عملکرد درست بدن، سیستم عصبی، استخوانها و ماهیچهها نقش دارد.
مصرف آن برای رشد مفید است
یکی از مواد تشکیل دهنده ازگیل، کلسیم است. این ماده معدنی، بیشترین حد را در بدن دارد که باعث حفظ استخوانها و دندانها شده و در عملکرد درست آنها نقش دارد.
ماهیچهها، خون و بافت سلولی نسز مقداری کلسیم را ذخیره میکنند که باعث انقباض و انبساط ماهیچه، فعالیت سیستم عصبی و ترشح آنزیمها و هورمونها میشود.
میوهای است که از سرطان جلوگیری میکند
مواد دیگر تشکیل دهنده ازگیل، اسیدهای چرب ضروری هستند. برخی از آنها برای سلامتی مضرند اما برخی دیگر فواید بسیاری دارند. مطالعات مختلف نشان داده که اسید لینولئیک موجود در ازگیل میتواند از ایجاد و پیشرفت سرطان به ویژه سرطانهای سینه، پوست، کبد و روده بزرگ جلوگیری کند.
باعث تولید انرژی در بدن میشود
کربوهیدرات نیز در این میوه وجود دارد، در واقع ۱۰۰ گرم ازگیل، ۲۵ گرم کربوهیدرات دارد. این ماده، مسئول تولید انرژی در بدن است زیرا به گلوکز تبدیل شده و مستقیما به سلولها، بافتها، اندامها و ماهیچهها میرود.
به مبارزه با سندرم پیش از قاعدگی کمک میکند
دیگر ماده تشکیل دهنده ازگیل، منگنز است. این ماده معدنی برای بدن بسیار مفید است. گاهی وقتها در داروسازی نیز به کار میرود، زیرا کاهش منگنز، استخوانها را ضعیف کرده، باعث کم خونی شده و قاعدگی را به تاخیر میاندازد. در کشورهای آسیایی مانند ایران، زنان از کم خونی رنج میبرند، بنابراین برای تنظیم کردن قاعدگی باید ازگیل را در رژیم غذایی خود بگنجانند.
مصرف آن برای بیماران دیابتی مفید است
ازگیل، میوهای است که دارای قند طبیعی است اما به مقادیر کم. میزان قند آن ۷ گرم در هر وعده تخمین زده میشود، به همین دلیل، خوردن آن برای افراد مبتلا به دیابت مفید است.
در حفظ بافتهای بدن نقش دارد
دیگر ماده موجود در ازگیل، مس است. این ماده معدنی، فواید متعدد دارد، تولید سلولهای خونی را افزایش میدهد، به عملکرد مناسب رگهای خونی و عصبها کمک میکند، سیستم ایمنی بدن را تقویت کرده و به جذب آهن در بدن کمک میکند.
به آبرسانی بدن کمک میکند
مانند هر میوه دیگر، بیشترین قسمت ازگیل آب است. ۱۰۰ گرم ازگیل، ۸۷ گرم آب دارد. به همین دلیل، مصرف ازگیل در بهار، تابستان یا زمانهایی که بدن، مایعات زیادی دفع کرده است، توصیه میشود.
مضرات ازگیل
مضرات ازگیل
۱. مصرف مقادیربالای این میوه میتواند باعث مشکلات سلامتی شود و این به دلیل فعالیت برخی از مواد تشکیل دهنده آن است، به ویژه اسید پالمیتیک که چربی اشباعی است که سطح کلسترول خون را بالا برده و متاستاز را در برخی سلولها تسریع میکند.
۲. مسئله دیگری که باید به ذهن سپرد این است که نباید ازگیل را بعد از فعالیت جسمی زیاد مصرف کرد. اگرچه ازگیل میوهای است که به آبرسانی بدن کمک میکند، اما مواد مغذی و نمکهای معدنی موجود در آن برای بهبود بدن کافی نیستند. اگر میخواهید به این منظور از ازگیل استفاده کنید، با پزشک مشورت کنید.
۳. مصرف بیش از اندازه ازگیل باعث تهوع، درد معده و اسهال میشود. این مشکلات به وسیله ویتامین C به جود میآید زیرا با اینکه فواید بسیاری دارد اما مصرف بیش از اندازه آن میتواند میزان آهن را افزایش داده و به بافت سلولی آسیب بزند.
۴. مصرف زیاد این میوه به دلیل داشتن کلسیم باعث اثرات منفی، خصوصا در بزرگسالانی که به سنگ کلیه، یبوست و عدم جذب مواد معدنی مانند مس و آهن دچار هستند، میشود.
کاشت ازگیل
شرایط محیط رشد
Mespilus germanica به تابستانهای گرم و زمستانهای ملایم و ترجیحاً آفتابی نیاز دارد. مکانهای خشک و کمی اسیدی را می پسندد. در مکانی سایه روشن در جنگل های آفتابگیر رشد می کند و خاک سبک و شنی با خاک برگ یا خاک سنگین رسی و به خوبی زهکشی شده را ترجیح می دهد.
نحوه تکثیر گیاه
بذرهای ازگیل بسیار سفت و محکم و نفوذ ناپذیرند به همین خاطر بعید است در همان سال اول تا پیش از گذراندن دو زمستان جوانه بزنند. برای کشت تجاری آن معمولا بذرها را برای مدت کوتاهی در اسید سولفوریک می خوابانند تا پوسته بذر باز شود البته این کار بایستی با دقت زیاد انجام شود وگرنه بذر آسیب می بیند. همچنین ازگیل را می توان به درخت گلابی پیوند زد. در مناطق خشک برای تکثیر ازگیل از پیوند آن روی پایه زالزالک یا ولیک استفاده می شود. گاهی نیز در خاکهای غنی و قوی می توان ازگیل را روی پایه گلابی پیوند زد (البته بندرت ) و در زمینهایی که خاک زیرین آن مرطوب است، روی پایه به پیوند می زنند. نوع پیوند شکمی است که در تابستان انجام می شود.
هشدار: بذور میوه حاوی هیدروسیانیک سمی بوده و نباید خورده شود
نگهداری از درخت ازگیل:
خاک:
ازگیل نسبت به خاک سختگیر نیست اما در خاکهایی با زهکش مناسب و خوب که محتوی خاکبرگ نیز هستند به خوبی رشد میکند. خاکهای آهکی و یا خاکهایی سنگین که زهکش خوبی ندارند از دلایل عدم رشد این گیاهان هستند. بین هر دو درخت میبایست حدود ۵-۴ متر فاصله در نظر گرفت. در اواسط بهار میتوان از کودهایی همانند ۲۰-۲۰-۲۰ به میزان ۷۰ گرم در هر متر مربع و یا حدود ۲۲۰ گرم کود با فرمول ۵-۵-۵ در هر متر مربع استفاده کرد. بعد از کود دهی نیز اضافه کردن لایهای به ضخامت ۵ سانتیمتر از خاک برگ و یا کود دامی پوسیده بر روی سطح خاک، نیاز تغذیه ای گیاه را در طی سال فراهم میکند و نیازی به دادن کود در مابقی سال نیست.
نور:
مکانهایی با حداقل حدود ۶-۵ ساعت نور مستقیم برای این گیاه مناسب است. نور شدید آفتاب بخصوص اگر به همراه دمای بالا باشد اصلاً مناسب این گیاه نیست و برگهای آن را خواهد سوزاند. بنابراین اگر در مکانی زندگی میکنیم که تابستانی ملایمتر و معتدلتر دارد میتوان گیاه را در مکانی کاشت که از نور مستقیم آفتاب برخوردار باشد اما هر مقدار که به گرما و شدت نور تابستان منطقه کاشت افزوده شود میبایست درخت را در مکانی کاشت که بخصوص از ظهر به بعد از سایه برخوردار باشد. بااینوجود همانطور که در قسمت آبیاری اشاره کردم، گرمای بالای تابستان و نور مستقیم آفتاب در این فصل به همراه خشکی هوا مانع از رویش و میوه دهی مناسب این گیاه خواهد بود.
آبیاری درخت ازگیل:
درخت ازگیل سیستم ریشهای عمیقی دارد بااینوجود مناسب مناطق نیمهخشک نیست و در مناطقی که از بارندگی مناسب سالانه برخوردار است میبایست کاشته شود حتی اگر آب مورد نیازان را در مناطق نیمهخشک تأمین کنیم باز هم خشکی و عدم رطوبت هوا به همراه گرمای این مناطق مانع از رشد و نموی این گیاه خواهد شد. این گیاه به طور کل به آبیاری میانه و متوسط نیاز دارد و گیاهان جوان را در سال اول و همچنین دوم پس از کاشت میبایست هر هفته آبیاری کرد تا سیستم ریشهای آنها قویتر شود. گیاهان مسن را میتوان بافاصله هر ۳-۲ هفته آبیاری کرد. البته آبیاری این گیاهان بستگی به میزان بارش باران دارد و در مناطقی که از بارندگی خوبی برخوردار هستند گاهی نیاز به آبیاری گیاهان بالغ نیست.
دما:
درخت ازگیل در فصل رکود و خواب و در طی زمستان میتواند سرما را تا حدود ۲۸- درجه تحمل کند البته بهشرط اینکه در محل کاشت آن بادهای سرد و شدید زمستانی وجود نداشته باشد. در صورت سرمای شدید و وزش باد شاخسار درخت خشک خواهند شد و آسیب خواهد دید.
آموزش تکثیر درخت ازگیل:
دانههای ازگیل را میتوان کاشت تا گیاهی جدید بهدست آورد البته احتمال اینکه گیاه بهدست آمده از کاشت بذر در آینده میوههایی نه چندان خوب و خوراکی تولید کند وجود دارد به همین دلیل از روش پیوند زنی برای تکثیر این گیاه معمولاً استفاده میشود. به هر حال برای استفاده از بذرها میبایست صبر کرد تا میوه بر روی درخت به خوبی برسد و حدود اواخر پاییز آن را از روی درخت جدا کرد. باید بذرها را از داخل گوشت بیرون آورد و با قرار دادن آنان در ظرفی آب باقیمانده گوشت میوه را به خوبی نرم و از روی سطح دانهها پاک کرد. بذر ازگیل پوسته سفت و محکمی دارد که میتواند مانع از جوانهزنی آن شود. بهتر است که برای آماده ساختن بذرها آنها را بلافاصله بعد از بیرون آوردن از میوه در میان موادی که کمی رطوبت نگه میدارند همانند پیت خزه، کوکوپیت و موادی مشابه، به مدت ۳-۲ ماه در دمای ۵-۱ درجه نگهداشت و سپس نسبت به کاشت آنان اقدام کرد.
قلمه چوب سخت روش دیگری برای تکثیر این گیاه است و البته توجه داشته باشید اصولاً میزان موفقیت در ریشه زایی قلمههای این گیاه پایین است و استفاده از هورمونهای ریشهزایی بر روی انتهای قلمهها قبل از کاشت و قرار دادن آنان در بستر ریشهزایی، احتمال دستیابی به موفقیت را افزایش میدهد. قلمهها را میتوان در اواخر پاییز از گیاه تهیه کرد. طول قلمه را میتوان حدود ۲۰ سانتیمتر در نظر گرفت و از شاخههایی که به اندازه یک مداد معمولی ضخامت دارند تهیه کرد. قلمه در مخلوط همانند خاک برگ و شن کاشت میشود و تا نیمه ارتفاعی که دارد در درون خاک قرار میگیرد. ظرف محتوی قلمه در مکانی پر نور و روشن اما به دور از تابش مستقیم اشعه آفتاب با دمای حدود ۲۴-۲۱ درجه سانتیگراد قرار میگیرد. سطح خاک را نباید اجازه دهیم تا خشک شود و حدود ۶-۴ هفته طول میکشد تا ریشهها شکل بگیرند. از طرفی اگر درختان ازگیل با صفات خوب میوه دهی و کیفیت بالای میوه وجود دارند میتوان از آنان پیوندک تهیه کرد و بر روی پایههای تهیهشده از درختان ازگیل که با روش کاشت دانه بهدست آمدهاند (و احتمالاً میوه خوبی تولید نمیکنند) و همچنین پایههایی از درختان گلابی و به پیوند زد. ازگیل روی گلابی و به سازگاری دارد و قابل پیوند است. پیوند معمولاً بر روی پایه و در سال اول و یا دوم رشد و نمو پایه و در فاصله ۵-۴ سانتیمتری از سطح خاک انجام میشود.
هرس:
درخت ازگیل نیاز به هرس ندارد و حتی شاید هرس این درخت و اصرار به قطع شاخسار به ضرر آن تمام شود بنابراین هرس آن محدود به حذف شاخساری میشود که شکسته و آسیب دیده هستند و یا نهایتاً شاخساری مسن آن که رو به مرکز گیاه رشد کردهاند و بسیار مزاحم رشد سایر شاخهها هستند. در این صورت لازم است که عمل هرس را در زمان خواب و رکود گیاه یعنی در اواخر فصل زمستان انجام داد.
آفت و بیماری:
درخت ازگیل بهطور کل مشکلات و بیماریهای خاص و یا زیادی ندارند. در بین آفات گاهی شتهها و لارو برخی دیگر از حشرات مشکلاتی را ایجاد میکنند و از بین بیماریها آتشک بیشتری مزاحمت را به وجود میآورد همچنین گاهی بیماریهای زنگ و سفیدک پودری بخصوص زمانی که هوا مرطوب و مکان کاشت از نور مناسبی برخوردار نیست و سایه است مشکلاتی را ایجاد میکنند.
